ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ‘ಕರ್ವಾಲೋ’

ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ಈ ಕೃತಿಯ ಕುರಿತ ನಾಮದೇವ ಕಾಗದಗಾರ ಅವರ ಒಂದು ಬರಹ ಇಲ್ಲಿದೆ.

-ನಾಮದೇವ ಕಾಗದಗಾರ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ‘ಕರ್ವಾಲೋ’ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಹಾರುವ ಹಲ್ಲಿಯೊಂದನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ ಸಾಹಸಗಾಥೆಯಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಆಳದಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾನವ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಗೂಢತೆ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಜಡತ್ವ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ದೇಸಿ ಜ್ಞಾನದ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಬಹುಮುಖಿ ಕೃತಿ. ಮೂಡಿಗೆರೆಯ ಮಳೆ, ಮಂಜು, ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ನಡುವೆ ಸಾಗುವ ಈ ಕಥನ, ಓದುಗನನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ಷುಲ್ಲಕತೆಗಳಿಂದ ಎತ್ತಿ ವಿಸ್ಮಯದ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಡು-ಮೇಡುಗಳನ್ನು ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನಾಗಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಬರಹಗಳ ಅಂಕಣಕಾರನಾಗಿ ಮತ್ತು ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಾರನಾಗಿ, ನನಗೆ ‘ಕರ್ವಾಲೋ’ ಕೇವಲ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಒಂದು ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕ್ನಂತೆ ಆಪ್ತವಾಯಿತು. ಲೆನ್ಸ್ನ ಆಚೆಗಿನ ಪ್ರಾಣಿಜಗತ್ತಿನ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಸುವಾಗ ನಮಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಕಾಯುವಿಕೆ, ಹತಾಶೆ ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ರೋಮಾಂಚನಗಳನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಕಾಸವಾದವನ್ನು ಇಷ್ಟು ಸರಳ, ದೇಸಿ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ದಾಟಿಸಿದ ಬಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿತು.

ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಂದಣ್ಣನ೦ತಹ ಹಳ್ಳಿಗರ ಸಹಜ ಪ್ರಕೃತಿಜ್ಞಾನ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಬಿಂದು, ಒಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತನಾಗಿ ನನ್ನ ಆಲೋಚನಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೇ ಹೊಸ ಹೊಳಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬರಹಗಾರನಾಗಿ ನನಗೆ ಈ ಕೃತಿಯು ಭಾಷೆಯ ಹದ, ಪರಿಸರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಥನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನೇಯಬೇಕೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಠವಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಳೆ, ಜಿಗಣೆಗಳು, ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಘಾಟು ವಾಸನೆಗಳು ಪುಟಪುಟದಲ್ಲೂ ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅರಣ್ಯಯಾತ್ರೆಗಳ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿದವು. ಕ್ಯಾಮೆರಾದಲ್ಲಿ ಸಿಗದ ಎಷ್ಟೋ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಕೌತುಕಗಳು ಕೇವಲ ಮುಕ್ತ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದಕ್ಕುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಮಂದಣ್ಣನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ನನಗೆ ಮರುನೆನಪಾಯಿತು. ಅಪರೂಪದ ಜೀವಿಯೊಂದರ ಹುಡುಕಾಟವು ಕೇವಲ ದಾಖಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಅನನ್ಯ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರೀತಿ ಮೂರೂ ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಸಮ್ಮಿಲನಗೊಂಡ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ನನ್ನ ಬರಹ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಹಾರುವ ಹಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಗದೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಲೀನವಾಗುವ ದೃಶ್ಯ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಪ್ರತಿಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ‍್ಯದೆದುರು ಮನುಷ್ಯ ವಿನಮ್ರನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಪರಮಸತ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ದಕ್ಕಿಸಿತು.

ಮಂದಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕರ್ವಾಲೋ: ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಗಳ ಸಮಾಗಮ:

ಕಾದಂಬರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಎಳೆಯೆಂದರೆ ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕರ್ವಾಲೋ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮಂದಣ್ಣನ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ. ಈ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಜಗತ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ನಾಮಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರತೀಕ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಕಾರ್ವಾಲೋನಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮುಂದೆ ಮಣಿಯುವ ವಿನಮ್ರತೆಯಿದೆ.

ಮಂದಣ್ಣ ಲೋಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಸ್ಥನಲ್ಲ, ಊರವರ ಪಾಲಿಗೆ ಸೋಮಾರಿ ಅಥವಾ ಅರೆಹುಚ್ಚ. ಆದರೆ ಆತನಿಗೆ ಕಾಡು, ಮರ, ಗಿಡ, ಜೇನುಹುಳು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ತಿಳಿದಿವೆ. ವಿಜ್ಞಾನವು ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ನೋಡಲು ಯತ್ನಿಸುವ ನಿಸರ್ಗದ ಆಟಗಳನ್ನು ಮಂದಣ್ಣ ಕಣ್ಣಿನ ಸಹಜ ರೆಪ್ಪೆಯಲ್ಲೇ ಗ್ರಹಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ವಾಲೋ ಮಂದಣ್ಣನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸದೆ ಆತನ ಸಹಜ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾನೆ. “ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಅದಕ್ಕೆ ಮಂದಣ್ಣನ ಕಾಲುಗಳು ಬೇಕು” ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದೇಸಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಯದೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಬೆರೆಯುವ ಅಪರೂಪದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಕಾದಂಬರಿಯ ಆರಂಭದ ಪುಟಗಳು ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಕಚೇರಿ, ಸಂತೆ ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳ ಚಿತ್ರಣದಿಂದಲೇ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿರದೆ, ಸಮಾಜದ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇಡುವ ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು ಕೇವಲ ತಮಾಷೆಯಲ್ಲ. ಅವರ ಕಸುಬು, ಹುಳುಕು, ವಂಶಾವಳಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತೊಡಿಸುವ ಮುಖವಾಡಗಳಿವು. ಕಂದಾಯ ಕಚೇರಿ, ನೌಕರಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸತಾಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಂದಣ್ಣನ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ನಕಲಿನ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನ ನೀಡುವ ಉತ್ತರವೆಂದರೆ ಅವರದೇ ಆದ ‘ದೇಸಿ ನವಿರು ವ್ಯಂಗ್ಯ’. ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕಥನವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾದ ಜೀವ ಶೋಧನೆಯತ್ತ ತಿರುಗುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ನಿರೂಪಣೆಯ ದೊಡ್ಡ ತಾಕತ್ತು.

ಡಾ. ಕಾರ್ವಾಲೋ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೊರಡುವ ಆ ಹಾರುವ ಹಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳ ರೂಪಕವಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ವಿಕಾಸವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನೆಲದಲ್ಲಿ ತೆವಳುವ ಪ್ರಾಣಿ ರೆಕ್ಕೆ ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಆ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದ ಹಂತವೇ ಈ ಹಲ್ಲಿ. “ಹಾರುವ ಆತುರದಲ್ಲಿ ಅದು ತಪ್ಪುದಾರಿ ಹಿಡಿಯಿತೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೂ ಇರಲಾಗದೆ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಹಾರಲಾಗದೆ ಕೊಂಬೆಯಿAದ ಕೊಂಬೆಗೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತಾ ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನ ತೊಳಲಾಟದ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು. ಮನುಷ್ಯನೂ ಅಷ್ಟೇ; ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪೂರ್ಣ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನೂ ಕಾಣದೆ ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಹಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದು ಕೇವಲ ಎಲ್ಲರ ಕಲ್ಪನೆಯೋ ಎಂಬ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಒಂದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸದಾ ಕೈಗೆಟುಕದ ಯಾವುದೋ ಒಂದನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ ಹಂಬಲವೇ ಬದುಕಿನ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿ.

ಹಾರುವ ಹಲ್ಲಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಡುವ ತಂಡವೇ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಒಕ್ಕೂಟ. ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಾರ್ವಾಲೋ, ಬರಹಗಾರ-ನಿರೂಪಕ, ದೇಸಿ ಕಣ್ಣಿನ ಮಂದಣ್ಣ, ಬಂದೂಕು ಹಿಡಿದ ಪ್ಯಾರ, ಮರ ಹತ್ತುವ ಪ್ರಭಾಕರ, ಅಡುಗೆಯ ಎಂಗ್ಟ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಜೊತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ ನಾಯಿ ‘ಕರಿಯಪ್ಪ’. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹುಲ್ಲುಗಡ್ಡೆ, ಕೀಟ, ಜೇಡ ಮತ್ತು ಮಳೆಹನಿಯೂ ಸಮಾನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಕರಿಯಪ್ಪನೆಂಬ ನಾಯಿಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೂ ಮನುಷ್ಯರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಷ್ಟೇ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಿಗಣೆಗಳ ಕಾಟ, ಕಡಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳು, ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಕಗ್ಗತ್ತಲೆಯ ನಡುವೆ ಸಾಗುವ ಈ ತಂಡದ ಪಯಣವು ಓದುಗನಲ್ಲೂ ರೋಮಾಂಚನ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಶತ್ರುವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಶರಣಾಗಬೇಕಾದ ಮಹಾಮಾತೆ.

ಕಾದಂಬರಿಯ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಪಾತದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಆ ಹಾರುವ ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಕಾರ್ವಾಲೋನ ಆತುರ, ಪ್ಯಾರನ ಬಂದೂಕು, ಮಂದಣ್ಣನ ಬೆರಗು ಎಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಹಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಕೈಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಆಳವಾದ ಪ್ರಪಾತದ ಕಡೆಗೆ ನೆಗೆದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಾ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ, ಪಂಜರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ರಹಸ್ಯಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಲ್ಲಿಯ ಆ ಹಾರಾಟ ಸಾರುತ್ತದೆ. ನಿಸರ್ಗವು ಮನುಷ್ಯನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಗದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲೇ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವಿದೆ. ಹಲ್ಲಿ ಕೈಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಾರ್ವಾಲೋ ಕುಗ್ಗಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಆ ಮಹಾನ್ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ಸಾರ್ಥಕತೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಸರ್ಗದ ಅಗಾಧತೆಯ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಿ೦ತ, ಆ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಕಂಡುಕೊAಡ ಅನುಭವ, ಗೆಳೆತನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅನುಸಂಧಾನವೇ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಗಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

‘ಕರ್ವಾಲೋ’ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವ ಕೃತಿಯಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಒಳಕಣ್ಣನ್ನು ತೆರೆಸುವ ದಾರ್ಶನಿಕ ಪಯಣ. ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಸುಲಭವಾದ ದೇಸಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು, ವಿಕಾಸದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬAಧಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನೇಯ್ದಿದ್ದಾರೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಇಂದಿನ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ, ‘ಕಾರ್ವಾಲೋ’ ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆಗೆ, ಕಾಡಿನ ಮೌನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಮೂಲ ವಿಸ್ಮಯದ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ಅಮರ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.