-ಎನ್.ಶೈಲಜಾ ಹಾಸನ

ಕೆಲವು ಭೇಟಿಗಳು ಮಾತಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಮೌನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮೌನದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆ ಮೌನವೇ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂವಾದವಾಗುತ್ತದೆ .ಬೆಟ್ಟಗಳ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅಘಾದ ನೀಲಿ ಆಗಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಂದಸ್ಮಿತನಾಗಿ ಅರೆಮುಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಒಡೆಯ  ಆದಿಯೋಗಿಯ ಎದುರು ನಿಂತರೆ ಅಂತಹದ್ದೇ ಒಂದು ಅನುಭವ ಆಗುತ್ತದೆ.ನಾವು ಶಿವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆವೆಯೋ, ಶಿವನೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾನೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೋಡುವವನು, ಕಾಣುವವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಂದು ನಿಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನೊಳಗಿನ ಅಶಾಂತಿಯ ಎದುರು ಶಾಂತಿಯೊಂದು ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಎಷ್ಟೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ, ದಿನವಿಡೀ ಓಡುತ್ತೇವೆ, ಯಾರನ್ನೋ ಮೀರಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ, ಏನನ್ನೋ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಹಸಿವು, ಏನನ್ನೋ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ. ಕೊನೆಗೆ ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವಾಗ ಕೊಂಡು ಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳೇನೊ ಕೈ ತುಂಬಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸು ಖಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೇ ಮನುಷ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುವುದಕ್ಕಲ್ಲ. ತನ್ನನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ.

ಆದಿಯೋಗಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮುಚ್ಚಿವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅದು ಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ವೈರಾಗ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಲೋಕವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಮೌನವಲ್ಲ, ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಶಾಲತೆ ಎಂದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದವನೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಬಲ್ಲನೆಂಬ ಸತ್ಯ ಅಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅರಳುತ್ತದೆ.ಬೆಟ್ಟಗಳು ಸದಾ ನನಗೆ ಬದುಕಿನ ಗುರುಗಳು. ಅವು ಎತ್ತರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಮೋಡಗಳು ಬಂದು ಮಳೆಯಾಗಿ ಕರಗಿದರೂ ಅವು ಮೌನವಾಗಿಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿ ಬಂದು ಹಾಡಿದರೂ ಅವು ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನವೂ ಇರಬಹುದಲ್ಲವೇ? ಸಾಧನೆ ಇರಲಿ; ಆದರೆ ಅದರ ಸದ್ದು ಇರಬಾರದು. ಎತ್ತರ ಇರಲಿ  ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರ ಇರಬಾರದು.

ಆದಿಯೋಗಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಕಲ್ಲಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕರಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಹುಟ್ಟುವ ಕರುಣೆಯ ಕಥೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೊಳಗೂ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ಕೆತ್ತುವ ಶಿಲ್ಪಿಯೂ ನಾವು, ಅದನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವವರೂ ನಾವು. ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಆ ಶಿಲ್ಪದ ಕೆಲಸವೇ.ನನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಮಂದಹಾಸವನ್ನು ಹಲವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ನಗುವಿನ ಹಿಂದೆ ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ, ಸೋಲು, ಗೆಲುವು, ಕಣ್ಣೀರು, ನೆಮ್ಮದಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬೆರೆತಿವೆ. ನಗುವೆಂಬುದು ತುಟಿಗಳ ಅಲಂಕಾರವಲ್ಲ; ಬದುಕು ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠಗಳ ಸಹಿ.ನಾವು ದೇವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳುವುದು ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು. ಆದರೆ ಆ ದಿನ ನನಗೆ ಕೇಳಬೇಕೆನಿಸಿದ್ದು ಒಂದೇ ಒಂದು—”ನನ್ನೊಳಗಿನ ಅನಗತ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯ ಕೊಡು.” ಏಕೆಂದರೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಿಡುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟ. ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು, ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು, ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಭಾರವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಬಿಡುವ ಕಲೆಯೇ ಬಹುಶಃ ಯೋಗ. ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ಆದಿಯೋಗಿ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದರು. ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದವು. ಬದಲಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲ. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ. ಪ್ರಕೃತಿಯು ನಮಗೆ ನೀಡುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾಣಿಕೆ ಇದೇ. ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ನಾವೇ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.ಆ ದಿನದ ಯಾತ್ರೆ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದರ್ಶನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ನನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು.ಯಾತ್ರೆಗಳು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಜಾಗೃತಗೊಂಡ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆದಿಯೋಗಿ ನನಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮೌನವೆಂಬುದು ಶಬ್ದದ ಅಭಾವವಲ್ಲ, ಆತ್ಮ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಸಂವಾದ.

ಕೆಲವು ಯಾತ್ರೆಗಳು ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮನ್ನೇ ನಾವು ತಲುಪುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮೈಲು ಕ್ರಮಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ.ಎಷ್ಟು ಪದರಗಳನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯ. ಬದುಕಿನ ಬಹುತೇಕ ಯಾತ್ರೆಗಳು ಹೊರಜಗತ್ತನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ಅಪರೂಪದ ಕೆಲವು ಯಾತ್ರೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಂತರಂಗದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆ ಬಾಗಿಲು ಒಮ್ಮೆ ತೆರೆದರೆ, ಹಿಂದಿನ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಮರಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಆದಿಯೋಗಿಯ ಎದುರು ನಿಂತ ಆ ದಿನ ನನಗೆ ಅಂತಹದ್ದೇ ಒಂದು ದಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಿನಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದಾರಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಒಂದು ಧ್ಯಾನದಂತಿತ್ತು. ಗಾಳಿಯು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮೋಡಗಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜಾರುತ್ತಿದ್ದವು. ದೂರದಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆದಿಯೋಗಿಯ ಕಪ್ಪು ಭವ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಕ್ರಮೇಣ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೂ ಒಂದು ಮೌನದ ಪ್ರತಿಮೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ನಾವು ದೇವರನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೋ, ಅಥವಾ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೇ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೋ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ.ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ. ಆರೋಗ್ಯ ಬೇಕು, ನೆಮ್ಮದಿ ಬೇಕು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಆಗಲಿ, ಬದುಕು ಸುಗಮವಾಗಲಿ ಎಂದು ಕೈಮುಗಿಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಆ ದಿನ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ನನಗೆ ಕೇಳಬೇಕೆನಿಸಿದ್ದು ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಜೀವನವೇ ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಅರಿಯಬೇಕಾದದ್ದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿರಬಹುದು.

ಆದಿಯೋಗಿ ಎದುರು ನಿಂತಾಗ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದು ಅವರ ಅಪಾರ ಎತ್ತರ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಅವರನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸಿದರೆ ಆ ಎತ್ತರ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿಯುವುದು ಅವರ ಮೌನ. ಕಲ್ಲಿನ ಮುಖವೊಂದು ಹೇಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಾತಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಮೌನವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಭಾಷೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆ ಪ್ರತಿಮೆ ಹೇಳದೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದಾನೆ. ಕೇಳುವುದನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದಾನೆ. ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಇಳಿಯುವ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಆದಿಯೋಗಿ ಬಹುಶಃ ಆ ದಾರಿಯನ್ನೇ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬೆಟ್ಟಗಳು ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಜೀವಂತ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅವು ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿವೆ. ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ಒದ್ದೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಬಿಸಿಲು ಬಂದಾಗ ಸುಡುತ್ತವೆ. ಮಂಜು ಬಂದಾಗ ನಡುಗುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಅವು ದೂರು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ಪ್ರೌಢತೆಯೂ ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಇರಬೇಕು. ಪ್ರತಿಕೂಲತೆ ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು ದೊಡ್ಡದಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಕೂಲತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದ ಬದುಕೇ ದೊಡ್ಡದು.

ನಮ್ಮ ಕಾಲವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಳೆಯುವ ಕಾಲ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅವನ ಸಂಬಳದಿಂದ, ಮನೆಯ ಗಾತ್ರದಿಂದ, ಹುದ್ದೆಯಿಂದ, ಹಿಂಬಾಲಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಈ ಅಳತೆಗಳ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕಾಡುಹೂವಿಗೂ, ಆಕಾಶ ಮುಟ್ಟಿದ ದೇವದಾರು ಮರಕ್ಕೂ ಅದು ಸಮಾನ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿ ಬಡವನ ಉಸಿರನ್ನೂ ಶ್ರೀಮಂತನ ಉಸಿರನ್ನೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆ ಮನೆಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಸುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯೇ ದೈವತ್ವದ ಮೊದಲ ಪಾಠ.

ಆದಿಯೋಗಿಯ ಎದುರು ನಿಂತಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಟ್ಟಿತು. ನಾವು ಜೀವನವಿಡೀ ಏನನ್ನೋ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ—ಹಣ, ಹೆಸರು, ಸಂಬಂಧಗಳು, ನೆನಪುಗಳು, ನೋವುಗಳು, ಪ್ರಶಂಸೆಗಳು, ಅವಮಾನಗಳು… ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡೇ ನಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆ ಹೊರೆ ನಮ್ಮನ್ನೇ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶಿವನನ್ನು ನೋಡಿ. ಅವರ ವೈಭವ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ತ್ಯಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ಐಶ್ವರ್ಯ ಆಭರಣದಲ್ಲಲ್ಲ, ಸರಳತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಶಿವತ್ವ.

ಈ ಅರಿವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಸಾಲಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಮೌನ ಕ್ಷಣ, ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ, ಒಂದು ಗಾಳಿ, ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯ ದೃಷ್ಟಿ, ಇವೇ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ನೆನಪಿರುವ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಆ ದಿನ ನಾನು ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ನೆನಪಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಕಾಲದ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ನನ್ನ ಹೊರಮುಖದ ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ಒಳಮುಖವನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡ ಕ್ಷಣ. ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಯಾವಾಗ ನೋಡಿದರೂ ನನಗೆ ನನ್ನ ಮುಖ ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆ ದಿನ ನನ್ನೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೌನವೇ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಾಣದಿರುವುದನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಯಾತ್ರೆಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವೆಂದರೆ ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಲ್ಲ; ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದು. ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅದೇ ಮರಗಳು, ಅದೇ ಮನೆ, ಅದೇ ಜನ, ಅದೇ ಜೀವನ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇದ್ದರೂ, ಅವನ್ನು ನೋಡುವ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಜಗತ್ತಲ್ಲ, ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುವ ಮನಸ್ಸು.

ಆದಿಯೋಗಿಯ ಎದುರು ನಿಂತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದದ್ದು ಅವರ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣುಗಳು. ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ನೋಡುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡೇ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಮನುಷ್ಯ ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತ. ಆದರೆ ಒಳಗಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲ ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತೇವೆ.

       ಇಂದು ಮನುಷ್ಯ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಗರದ ತಳವನ್ನು ಅಳೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು, ಅಸೂಯೆಯನ್ನು, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲಿತಿಲ್ಲ. ವಿಜ್ಞಾನ ನಮಗೆ ವೇಗವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ವೇಗಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಅಪಘಾತವಾಗುತ್ತದೆ. ದಿಕ್ಕಿಗೆ ವೇಗವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿಶ್ಚಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡರ ಸಮತೋಲನವೇ ಬದುಕಿನ ಸೌಂದರ್ಯ.

ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಶಬ್ದಗಳಿವೆ. ದೂರವಾಣಿಯ ಗಂಟೆ, ವಾಹನಗಳ ಗದ್ದಲ, ಸುದ್ದಿಗಳ ಕೋಲಾಹಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ನಿರಂತರ ಕರೆಗಳು. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಶಬ್ದಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಧ್ವನಿ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೌನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಮೌನವೆಂದರೆ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ.

ಒಂದು ಬೀಜ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಮೌನವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತದೆ. ಯಾರಿಗೂ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ದಿನ ಅದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಹುಟ್ಟೂ ಮೌನದಲ್ಲೇ. ಕವಿತೆಯ ಹುಟ್ಟೂ ಮೌನದಲ್ಲೇ. ಮಗುವಿನ ಮೊದಲ ಕನಸೂ ಮೌನದಲ್ಲೇ. ಹಾಗಾದರೆ ಮೌನವನ್ನು ದುರ್ಬಲತೆ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ? ಮೌನವೇ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಷೆ.

ಆದಿಯೋಗಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನಗೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಅವರ ತುಟಿಗಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಮೌನ ನನ್ನೊಳಗಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇ ಅದು. ಅವರು ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಒಂದು ಪಾಠವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜೀವನವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ನಾವು ಎಷ್ಟೋ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿರುತ್ತೇವೆ. ಕೆಲವರು ನಮಗೆ ನಗು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಗಾಯ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದು ಪಾಠವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕಹಿಯಾದ ಅನುಭವಗಳೂ ಕೂಡ ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಜ್ಞಾನವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣಾಗುವ ಮೊದಲು ಹಣ್ಣು ಕಹಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, ಅನುಭವವೂ ಸಮಯದ ನಂತರವೇ ಸಿಹಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಮ್ಮೆ ನನಗನಿಸಿತು .ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ನದಿಯಂತಿದೆ. ಹುಟ್ಟುವಾಗ ಅದು ಪುಟ್ಟ ಝರಿಯಷ್ಟೇ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ತಿರುವುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಅದು ನಿಶ್ಚಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನದಿ ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಬದುಕೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಹಳೆಯ ನೋವಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಹರಿಯುವುದೇ ಅದರ ಧರ್ಮ.

ಆ ದಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಳಿಯು ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಸವರುವಾಗ ಒಂದು ಚಿಂತನೆ ಮೂಡಿತು .ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಯಾವ ಅಹಂಕಾರವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೂವು ತನ್ನ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮರ ತನ್ನ ನೆರಳನ್ನು ಆಯ್ದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮೋಡ ಮಳೆಯನ್ನು ಅರ್ಹರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸುರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ವಭಾವ. ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವ. ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೇ ದುಃಖದ ಅಂತರ.

ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಗೆಲುವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಲ್ಲ; ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು. ಕೋಪವನ್ನು ಕ್ಷಮೆಯಾಗಿ, ದ್ವೇಷವನ್ನು ಕರುಣೆಯಾಗಿ, ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಸೇವೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆ.

ಆದಿಯೋಗಿಯ ಎದುರು ನಿಂತ ಆ ಕ್ಷಣ ನನಗೆ ಇದೇ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸಿತು. ಮನುಷ್ಯನ ಎತ್ತರ ಅವನ ದೇಹದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಲ್ಲ, ಅವನ ಚಿಂತನೆಯ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಅವನ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಲ್ಲ; ಅವನ ಹೃದಯದ ವಿಶಾಲತೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಆ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ನನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಅದೇ ಆಗಿದ್ದವು; ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಭಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಹಿಂತಿರುಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದವು. ಮೋಡಗಳು ತಮ್ಮ ಪಯಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದವು. ಗಾಳಿಯು ತನ್ನ ಹಾಡನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಿಯೋಗಿಯೂ ಅದೇ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರು. ಬದಲಾಗಿದ್ದು ಅವರಲ್ಲ, ನನ್ನೊಳಗಿನ ಏನೋ ಒಂದು.ಅದೇ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವ. ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ನಾವೇ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟವಾದ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ತನ್ನನ್ನೇ ಎದುರಿಸುವುದು. ಇತರರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಸುಲಭ. ತನ್ನ ನೆರಳನ್ನೇ ಅರಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾವು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲ ಓಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೇ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೂ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ದಾರಿ ಮುಚ್ಚಿದರೆ ಬದುಕು ಅಪೂರ್ಣವೇ.

ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೇ ಯೋಗಿಗಳು ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರು. ಗುಹೆಗಳು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಆ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನಿಗೆ ಬೆಳಕು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನೊಳಗೇ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ; ಆದರೆ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಕಿರಿದಾಗಿವೆ. ಮಾಹಿತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಸಾವಿರವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ವಿರಳವಾಗಿವೆ. ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆದಿಯೋಗಿಯ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣುಗಳು ನನಗೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಂತೆ ಕಂಡವು—”ನಿಲ್ಲು… ಒಮ್ಮೆ ನಿನ್ನೊಳಗೂ ನೋಡು.” ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಷ್ಟು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆವು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ಹಂಚಿದೆವು ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟು ಜನರು ನಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು ಎಂಬುದಲ್ಲ, ಎಷ್ಟು ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಬೆಳಕಾದೆವು ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ.

ಒಂದು ಮರವನ್ನು ನೋಡಿ. ಅದು ತನ್ನ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಾನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ನದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ. ತನ್ನ ನೀರನ್ನು ತಾನು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮೋಡವನ್ನು ನೋಡಿ. ತನ್ನ ಮಳೆಯನ್ನು ತಾನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವೂ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಒಳಿತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಖಾಲಿತನ ಅವನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಶಿವನ ಕಂಠದಲ್ಲಿರುವ ಹಾವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಥ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು. ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಕೋಪ, ದುಃಖ, ನಿರಾಸೆ, ಅಸೂಯೆ ಎಂಬ ವಿಷಗಳು ಬರಲೇ ಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ನಮ್ಮ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಯದಂತೆ ಕಂಠದಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಸಾಧನೆ. ಇದೇ ನೀಲಕಂಠನ ಸಂದೇಶ.

ಕಾಲದ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಲೆಬಾಗಲೇಬೇಕು. ಯೌವನ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಅಧಿಕಾರ, ಸಂಪತ್ತ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲದ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕರುಣೆ, ಪ್ರೀತಿ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಮಾತ್ರ ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.

ಆದಿಯೋಗಿಯ ಎದುರು ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡ ಆ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ನನಗೆ ಕೇವಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಕನ್ನಡಿಯಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನನಗೆ ನನ್ನ ಮುಖ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆ ದಿನದ ಗಾಳಿ, ಬೆಟ್ಟ, ಮೌನ, ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ.ಬಹುಶಃ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಇರಬೇಕು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು, ಹುದ್ದೆಯನ್ನು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು, ಯಶಸ್ಸನ್ನು, ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ,ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಮರೆತು ಕೇವಲ **’ಮನುಷ್ಯ’**ನಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನೊಳಗಿನ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯಾತ್ರೆಗಳು ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ದಾರಿಗಳು ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ರಗಳು ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತವೆ. ನೆನಪುಗಳು ಮಸುಕಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಯಾತ್ರೆ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಹಚ್ಚಿದರೆ, ಅದರ ಅಂತ್ಯ ಎಂದಿಗೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.ಆ ದಿನ ನಾನು ಆದಿಯೋಗಿಯನ್ನು ಕಂಡೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ನನ್ನೊಳಗಿನ ಮೌನವನ್ನು ಕಂಡೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಸತ್ಯ.ಆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಮಾತ್ರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

“ಬದುಕು ಲೋಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲ; ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಧನೆ.”ಆ ದಿನದಿಂದ ನನಗೆ ಶಿವನೆಂದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯ ನೋವಿನ ಮುಂದೆ ಕರಗುವ ಕರುಣೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರವೂ ಬಗ್ಗುವ ವಿನಯ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೋಲಿನ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಡೆಯುವ ಧೈರ್ಯ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಿವನ ರೂಪಗಳೇ.ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತಿಮ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಲಾಸದ ಕಡೆಗೆ ಅಲ್ಲ; ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಕಡೆಗೆ. ಆ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗಿರುವ ಏಕೈಕ ಗುರು ಮೌನ.