–ಡಾ. ಶಿವಪ್ರಸಾದ ಪಟ್ಟಣಗೆರೆ

ತಜ್ಞರ ವರದಿಗಳು, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಜನರ ಆತಂಕದ ನಡುವೆ 13 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ‘ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ’ದ ಕಥೆ

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರೈತರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಪರಿಸರವಾದಿಗಳೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಸರ್ಕಾರಗಳೂ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲರ ದಾರಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಕಡೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ವರದಿಗಳು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ರೈತರು ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡಿನ ಜನರ ಆತಂಕ. ಅದರ ನಡುವೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕ್ವಾರಿ, ರಸ್ತೆ, ವಿದ್ಯುತ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಒತ್ತಡ. ಇವೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ.

ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ವರದಿ ಬಂದದ್ದು 2011ರಲ್ಲಿ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಬಂದದ್ದು 2013ರಲ್ಲಿ. 13 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಾಗಿ ಕರಡುಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ.

ಹೀಗಾದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜ:

ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಏಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ?

---

ಗಾಡ್ಗೀಲ್: ಇಡೀ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವೇ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ

ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ನೇತೃತ್ವದ Western Ghats Ecology Expert Panel (WGEEP) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.

ಸಮಿತಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಪರಿಸರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ESZ-1, ESZ-2 ಮತ್ತು ESZ-3 ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ವಿದ್ಯುತ್, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪರಿಸರ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ Western Ghats Ecology Authorityಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತ್ತು.

ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ವರದಿಯ ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ:

“ಪರಿಸರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಷ್ಟಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ; ಅದನ್ನು ಮೀರಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಡ.”

---

ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್: 37 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ

ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ವರದಿಯ ನಂತರ ಹಲವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ High Level Working Group ರಚಿಸಿತು.

2013ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ವರದಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು.

ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು Natural Landscape ಮತ್ತು Cultural Landscape ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.

ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸುಮಾರು 37 ಪ್ರತಿಶತ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 60,000 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರಬೇಕು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

---

ಎರಡು ವರದಿಗಳ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸ?

ವಿಷಯ	ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ವರದಿ	ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ
ಮೂಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ	ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ	ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂಪ್ರದೇಶ
ವ್ಯಾಪ್ತಿ	ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ESA ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಗಣನೆ	ಸುಮಾರು 37% / 60,000 ಚ.ಕಿ.ಮೀ.
ವರ್ಗೀಕರಣ	ESZ-1, 2, 3	Natural & Cultural Landscape
ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ	ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರ	ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣ
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ	ಪರಿಸರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ	ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ + ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಪ್ರಮುಖ ಒತ್ತು	ಪರಿಸರದ ಸಮಗ್ರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ	ಉಳಿದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆ

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

---

60 ಸಾವಿರ ಚ.ಕಿ.ಮೀ.ಯಿಂದ ಮತ್ತೆ 56,825 ಚ.ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶವಿದೆ.

ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ಸುಮಾರು 60,000 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ESA ಮಾಡಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.

ಆದರೆ ನಂತರದ ಕೇಂದ್ರದ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.

2022ರ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಐದನೇ ಬಾರಿ ಮರುಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೇ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.

ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಸ್ಪಷ್ಟ:

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ESA ಗಡಿ ಕೇವಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಅದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

---

2026: ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಕರಡು!

ಇದೀಗ 2026ರಲ್ಲಿಯೂ ಕಥೆ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ.

ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ 27 ಜುಲೈ 2026ರ Western Ghats Ecologically Sensitive Area ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಅದರ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು 25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026ರವರೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಅಂದರೆ ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ವರದಿಯಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ವಿಚಾರದ ಸುತ್ತ ಚರ್ಚೆ, ಸಮಿತಿ, ಕರಡು, ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಮತ್ತು ಮರುಕರಡುಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ:

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚ ನೀಡಲು ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷ ಬೇಕು?

---

“ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕುತಂತ್ರ” ಎನ್ನುವುದೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೋಡುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪರವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

2016ರ ಕೇಂದ್ರದ ಸಭೆಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ESA ಘೋಷಣೆಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುಂಠಿತವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಆತಂಕ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪರಿಸರ ಹಾನಿಕಾರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ “ಕುತಂತ್ರ” ಎಂಬ ಪದಕ್ಕಿಂತ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಎನ್ನುವುದು ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದುವ ವಿವರಣೆ.

ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ:

ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ವಿಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಬೇಕೋ, ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಬೇಕೋ?

---

ರೈತರು ಭಯಪಡಬೇಕೇ?

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ESA ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಆತಂಕವೆಂದರೆ:

“ESA ಬಂದರೆ ರೈತರ ಜಮೀನು ಹೋಗುತ್ತದೆ.”

ಇದು ಅಷ್ಟು ಸರಳವಾದ ವಿಷಯವಲ್ಲ.

ESA ಘೋಷಣೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹೊಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೇ ಉದ್ದೇಶ.

ಆದರೆ ಜನರ ಆತಂಕವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ESA ಒಳಗೆ ಬಂದರೆ—

• ಕೃಷಿಗೆ ಏನು ನಿಯಮ?
• ಕಾಫಿ, ಅಡಿಕೆ, ಏಲಕ್ಕಿ ತೋಟಗಳಿಗೆ ಏನು ನಿಯಮ?
• ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಏನು ನಿಯಮ?
• ರಸ್ತೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಏನು ನಿಯಮ?
• ಶಾಲೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಏನು ನಿಯಮ?
• ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಏನು ನಿಯಮ?

ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಬೇಕು.

ಜನರಿಗೆ ನಕ್ಷೆ ತೋರಿಸದೆ ಪರಿಸರ ನೀತಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಜನರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದೇ ಹೊರತು ವಿಶ್ವಾಸ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

---

ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಿರುದ್ಧ ರೈತ — ಇದು ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ?

ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ಒಬ್ಬ ಸಣ್ಣ ರೈತನ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಸರ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿಯೂ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿಯೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕ್ವಾರಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು

“ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ವಿರುದ್ಧ ರೈತರು”

ಎಂಬ ಸರಳ ದ್ವಂದ್ವಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದು ತಪ್ಪು.

ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ:

ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ? ಯಾರಿಗಾಗಿ? ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ? ಯಾವ ಪರಿಸರ ಬೆಲೆಗೆ?

---

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಉಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ನದಿಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಮಹತ್ವ ಕೇವಲ ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಚಾರವಲ್ಲ.

ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಬೆಟ್ಟ, ಮಳೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅರಣ್ಯ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಹೊಳೆ–ನದಿ ಮತ್ತು ಆ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕೃಷಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಪರಿಸರ ಸರಪಳಿಯ ಭಾಗ.

ಆ ಸರಪಳಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಿಸಿ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಾಡಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಅಲ್ಲ; ಅದು ನೀರಿನ ರಕ್ಷಣೆ.

---

ಹಾಗಾದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದೇನು?

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ESA ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಗ್ರಾಮವಾರು ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆವಾರು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಈಗಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ರೈತರು ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರರಿಗೆ ಅನಗತ್ಯ ಭಯ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ನೀಡಬೇಕು.

ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕ್ವಾರಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಕಾರಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬಾರದು.

ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿಸಬೇಕು.

ಐದನೆಯದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪಕ್ಷ ಬದಲಾದಂತೆ ನೀತಿ ಬದಲಾಗದಂತೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ನೀತಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

---

ಕೊನೆಯ ಮಾತು: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಯಾರದ್ದು?

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ.

ಅದು ಮಲೆನಾಡಿನ ರೈತನದ್ದು.

ಅದು ತೋಟಗಾರನದ್ದು.

ಅದು ಕಾಡಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳದ್ದು.

ಅದು ನದಿಯ ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ನಗರಗಳದ್ದು.

ಅದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯದ್ದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಕನ್ನಡಕದಿಂದ ನೋಡುವುದು ತಪ್ಪು.

ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ನಮಗೆ ಪರಿಸರದ ಮಿತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮತೋಲನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೂರನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ:

“ವರದಿಗಳು ಬಂದವು. ಸಮಿತಿಗಳು ಬಂದವು. ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳು ಬಂದವು. ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಬಂದವು. ಮತ್ತೆ ಕರಡುಗಳು ಬಂದವು. ಹಾಗಾದರೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾತ್ರ ಏಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ?”

ಇದು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಜನರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು ಅಲ್ಲ.

ಜನರನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವುದೂ ಅಲ್ಲ.

ಪರಿಸರ ಉಳಿಯಬೇಕು. ಜನರ ಬದುಕು ಉಳಿಯಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಬೇಕು.

ಈ ಮೂರರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಇಂದು ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಬೆಟ್ಟವಾಗಿರಬಹುದು.

ನಾಳೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ನದಿಯಾಗಬಹುದು.

ಕೊನೆಗೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು—

ನಮ್ಮ ಬದುಕೇ‌ ಆಗಬಹುದು