ಡಾ.ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ನಾಯಕ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು.

ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಲೇಖಕರು, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕರು.

ಡಾ. ನಾಯಕ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆಎಲ್‌ಇ’ಎಸ್ ಬಿಎಂಕೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬಿಎಎಂಎಸ್ ಮತ್ತು 1998 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಎಂಡಿ (ಆಯುರ್ವೇದ) ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಅಂಗಡಿಗಳ ಸರಪಳಿಯಾದ ಆಯುರ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಇದೀಗ ‘ಅವಧಿ’ಯಲ್ಲಿ ‘ಕಾಂಗರೂ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ’ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಹೊಸ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸರಣಿ – 16

ಡಾ. ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ನಾಯಕ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ ಓದುಗರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಾಂಗರೂಗಳ ನಾಡಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ‘ಕಾಂಗರೂ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ’ ಸರಣಿ ಈ ಲೇಖನದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸ ಕಥನವಾಗಿರದೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವುದು ಈ ಸರಣಿಯ ವಿಶೇಷತೆ.

ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ : ಪ್ರವೀಣ್ ಮೂರ್ತಿ

Royal Botanic Gardenನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಅನಿಸಿದ್ದು ಜಾಗ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಜಾಗ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಆಧುನಿಕ ನಗರಗಳು ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಏನಾದರೂ ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಮಾರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆದರೆ Melbourne ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಒಂದು ದಿನ ನಿಂತು, “ಸಾಕು. ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಸಾಕು. ಉಳಿದ ಜಾಗ ಮರಗಳಿಗೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಏಳಬಹುದಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮರಗಳಿವೆ. Apartmentಗಳು ಬರಬಹುದಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳಿವೆ. ಕಾರುಗಳು ನಿಲ್ಲಬಹುದಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕುಳಿತಿವೆ. ಆಗ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಒಂದು ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅದರ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಯಾವ ಜಾಗವನ್ನು ಕಟ್ಟದೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

CBDಯ ಗಾಜಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ 38 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಹಸಿರು ಜಗತ್ತು ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂದು Royal Botanic Garden ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಈ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ Tromgin ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇತ್ತು. Kulin ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಆಹಾರದ ಭಂಡಾರ, ಔಷಧಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಸಭಾಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಪಾಠಶಾಲೆ. ನಗರಗಳು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಈ ಜಾಗ ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಬದುಕಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವೇ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

1846ರಲ್ಲಿ Charles La Trobe ಇಲ್ಲಿ ತೋಟದ ಕನಸು ಕಂಡನು. ನಂತರ Ferdinand von Mueller ಬಂದನು. ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಲವರಿದ್ದಾರೆ. Mueller ಮಾತ್ರ ಗಿಡ-ಮರಗಳ ಜೊತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೂಲೆಮೂಲೆ ಸುತ್ತಿದ. ಸಾವಿರಾರು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ. ಹೊಸ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳು ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದವು. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದವರಿಗಿಂತ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗಿಡ ಹಿಡಿದವನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಮಾಜ ಎಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು?

ನಂತರ William Guilfoyle ಬಂದ. ಅವನಿಗೆ ನೇರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ತೋಟವನ್ನು ತಿರುವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ. ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ. ಕೆರೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ. ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ—ಒಂದು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಹೌದು. Melbourne ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ volcano. ಅದು ನಿಜವಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಅಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬೆಟ್ಟದಂತೆ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಸುತ್ತಲೂ succulents ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆರೆ ಕಟ್ಟುವುದು ಅವನಿಗೆ ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು infrastructure ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು infrastructureಗೂ imagination ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಮ್ಮ ಪ್ರವೀಣ್ camera ಹಿಡಿದಿದ್ದ. ಇಲ್ಲ, ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ camera ಅವನನ್ನೇ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಹಠಾತ್ ನಿಂತ. ನಾವು ಕೂಡ ನಿಂತೆವು. ಒಂದು ನಿಮಿಷ. ಎರಡು ನಿಮಿಷ. ಐದು ನಿಮಿಷ. ನಂತರ ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ದೂರದ ಪೊದೆಯ ಕಡೆ ತೋರಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೀಲಿ fairy-wren ಹಕ್ಕಿ ಕುಳಿತಿತ್ತು. ಆಕಾಶದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ತುಂಡು ತಪ್ಪಾಗಿ ಮರದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಂತಿತ್ತು. ಆಗ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಗಳು ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಎರಡಕ್ಕೂ ಬೇಕಾಗುವುದು ಒಂದೇ — ಗಮನಿಸಿ ನೋಡುವ ಕಣ್ಣು.

ಕೆರೆಯ ಬಳಿ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದವು. ನೈನಾ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ photo ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಳು. ಪ್ರವೀಣ್ ನಕ್ಕು, “ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಿಂದಲೇ ನೋಡಿ,” ಎಂದ. ಆ ಮಾತು ಹಂಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ. ನಾವು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೌರವ ಅಂದರೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವುದು ಅಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ದೂರ ಉಳಿಯುವುದೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ Melbourne ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಬಿಸಿಲು ಇತ್ತು. ನಂತರ ಮೋಡ ಬಂತು. ನಂತರ ಮಳೆ. ನಂತರ ಮಳೆ ಅಲ್ಲ—ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಳಿ. ನಾವು ಓಡಿ ಒಂದು paperbark ಮರದ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತೆವು. ಅದರ ತೊಗಟೆ ಹಳೆಯ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳಂತೆ ಪದರಪದರವಾಗಿ ಉದುರುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರವೀಣ್ mobile ನೋಡಿದ. “ಹದಿಮೂರು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ,” ಎಂದ. ನಾವು ನಕ್ಕೆವು. ಆದರೆ ಹದಿಮೂರು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಮಳೆ ನಿಂತಿತು. ಮಳೆ ಶುರುವಾಗುವ ಮೊದಲು ನಾವು ತೋಟವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಮಳೆ ನಿಂತ ನಂತರ ತೋಟ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅನಿಸಿತು.

ಮಳೆ ನಿಂತ ನಂತರ ತೋಟದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ ಕಾಣಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಗತಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ತೋಟ ಅಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಪಂಚಗಳ collection. ಒಂದು ಕಡೆ Moreton Bay Fig ಮರಗಳು—ಅವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ನೆಲದೊಳಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ eucalyptus ಮರಗಳು; ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಸಣ್ಣ medicinal ವಾಸನೆ ಬರುತ್ತದೆ. Fern Gully ಒಳಗೆ ನಡೆದರೆ ತಾಪಮಾನವೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. Guilfoyle’s Volcano ಮೇಲೆ succulentಗಳು, cactusಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು-ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ವಿಚಿತ್ರ ಸಸ್ಯಗಳು lava flow ತರಹ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತ willow ಮರಗಳು ನೀರಿನ ಕಡೆ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೆಡೆ bamboo grove. ಕೆಲವೆಡೆ palm collection. ಕೆಲವೆಡೆ paperbark ಮರಗಳು ಹಳೆಯ ಪುಸ್ತಕದಂತೆ ತೊಗಟೆ ಬಿಚ್ಚುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಗಂಟೆ ನಡೆದು ಹೊರಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ—ಇದು ತೋಟಕ್ಕಿಂತ, ಮರಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಖಂಡ.

ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ. ದೇಹ ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಗಾಯವಾದರೂ ಗುಣಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೋಡುತ್ತದೆ. ದುರ್ಬಲವಾದರೂ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತೋಟವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅದೂ ಅದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅನಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ Botanic Gardensಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ Climate Change Alliance ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೇ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ಯಾನವನದಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನನ್ನೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಜೀವಂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಸಂಜೆ Garden Cafeನಲ್ಲಿ coffee ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ತೋಟದ ಕಡೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನೋಡಿದೆ. ಆಗ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂತು. ಸಾವಿರಾರು ಸಸ್ಯಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಈ ತೋಟದಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ನಾವು ಏನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? ಹಣವೋ? ಫೋಟೋಗಳೋ? ಇಲ್ಲವೇ ನಮ್ಮ ನಂತರ ಬರುವವರಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ? Melbourne ಉತ್ತರ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ತನ್ನ ತೋಟದ ಕಡೆ ತೋರಿಸಿತು. ಆಗ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಒಂದು ನಗರದ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಅದರ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿ ಏನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.

| ಮುಕ್ತಾಯ ।