ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ ಕೃತಿ ‘ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಾಹೇಬ್’

ಈ ಕೃತಿಯ ‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ!’ ಲೇಖನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಇಂದಿನ Gen-Z ಹೋರಾಟದವರೆಗೆ ಶಿವಪ್ರಸಾದ ಪಟ್ಟಣಗೆರೆ ಅವರ ಒಂದು ತೌಲನಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

-ಶಿವಪ್ರಸಾದ ಪಟ್ಟಣಗೆರೆ

ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಓದುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಗತಕಾಲದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ; ವರ್ತಮಾನದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇತಿಹಾಸದ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಎದುರು ಹಿಡಿಯುವುದು. ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ *‘ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಾಹೇಬ್’* ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ!’ ಲೇಖನವು ೧೯೪೨ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ರಾಜಕೀಯ ತಲ್ಲಣಗಳು, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕಲ್ಪ, ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಅವರ ಭೂಗತ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಇಂದಿನ Gen-Z ತಲೆಮಾರಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಳೊಂದಿಗೆ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಓದಿದಾಗ, ಇತಿಹಾಸ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಸಮಾಜದ ಕನಸು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯ ಲೇಖನವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ನೆನಪಿನಾಚೆಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅದು ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ವರೂಪ, ಯುವಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

೧. ೧೯೪೨ರ ಭಾರತ: ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಜನಸಮೂಹ

‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಚಳುವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜನರ ಮುಂದಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಪಡೆಯುವುದಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತೀಯರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಆ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಾವೇ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೂ ಆಗಿತ್ತು.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ‘ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ’ ಕರೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿತು. ನಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರೆ ಚಳುವಳಿ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸಿದರು. ನಾಯಕರು ಜೈಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಜನರೇ ನಾಯಕರಾದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ರೈತರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಯುವಜನರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಭಾಗವಾದರು.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಶಕ್ತಿ ಕೇವಲ ಮಹಾನ್ ನಾಯಕರ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಆ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿತ್ತು. ಲೋಹಿಯಾ ಅವರ ಭೂಗತ ಹೋರಾಟ, ರಹಸ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಚಳುವಳಿಯು ಒಂದೇ ನಾಯಕನಿಂದ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಜನರ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

೨. ಇಂದಿನ Gen-Z: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರವೂ ಉಳಿದಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಇಂದಿನ Gen-Z ತಲೆಮಾರು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ತಲೆಮಾರು. ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಬದುಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದೊರೆತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಹೋರಾಟಗಳ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚ, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸಮಾನತೆ, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ, ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ, ಪರಿಸರ ನಾಶ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ ಸಮಾಜದ ವರ್ಗ, ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ, ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಯುವಜನರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯ ಅನೇಕ ಯುವಜನರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ೧೯೪೨ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೂ ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಅಂದು ಜನರು ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಇಂದು ಯುವಜನರು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಪರಿಸರ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಷ್ಟು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ: **“ಭಾರತವನ್ನು ಆಳುವ ಹಕ್ಕು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಏಕೆ?”**

ಇಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ: **“ಜನರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಜನರ ಧ್ವನಿಗೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜಾಗವಿದೆ?”**

ಈ ಎರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂತರ ದೊಡ್ಡದಾದರೂ, ಅವುಗಳ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ.

೩. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ‘ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ’ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಸಂಕಲ್ಪ

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ‘ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ’ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕರೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಹಿಂಸೆಗೆ ಇಳಿಯುವುದಲ್ಲ; ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬದುಕದಿರುವ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿತ್ತು.

ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಈ ಘೋಷಣೆ ನೀಡುವ ಪಾಠವೆಂದರೆ, ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಜವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು. ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವುದು, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಆಗ್ರಹಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದೊಳಗಿನ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಹೋರಾಟದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ಅಂದಿನಂತೆಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೊರೆ ಹೋಗುವಂತಹ ಮಾರ್ಗಗಳು ಯುವಜನರಿಗೆ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿವೆ.

ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಕೇವಲ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೋರಾಟದ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ಆಧಾರ, ಸಂಘಟನೆಯ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಇತಿಹಾಸ ನಮಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಠವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ: ಹೋರಾಟವೆಂದರೆ ಕ್ಷಣಿಕ ಆಕ್ರೋಶವಲ್ಲ; ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ತಾಳ್ಮೆ, ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಬದ್ಧತೆಯೂ ಹೌದು.

೪. ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ದೊರೆಯುವುದು ಜನರಿಂದ. ಆದರೆ ಆ ಅಧಿಕಾರ ಜನರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರವು ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ; ಅದು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಸ್ಥಾನಮಾನವಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ!’ ಲೇಖನವು ಇಂದಿನ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಮುಂದೆ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

**ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಉದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ:** ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವ ಯುವಜನರಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮಗಳೇನು? ಉದ್ಯೋಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ನೇಮಕಾತಿಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ?

**ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಶ್ನೆ:** ಶಿಕ್ಷಣವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬಾರದು. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ದೊರೆಯುವ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಭುತ್ವ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಲ್ಲವೇ?

**ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ:** ಸಂವಿಧಾನವು ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಬದುಕಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿರುವಾಗ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಮಗಳು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ? ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾನತೆ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆಯೇ?

**ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ:** ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲವೇ? ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಶತ್ರುತ್ವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ದೊರೆಯುವ ಅವಕಾಶವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಿದ್ಧವಿದೆಯೇ?

**ಐದನೆಯದಾಗಿ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ:** ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಬಳಕೆ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತು ಜನರು ಮಾಹಿತಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ಸಮಯೋಚಿತ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ?

**ಆರನೆಯದಾಗಿ, ಯುವಜನರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ:** ಯುವಜನರು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬೇಕೇ? ಅಥವಾ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವಿಕೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಬೇಕೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದವುಗಳಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರವಾಗಲಿ, ರಾಜ್ಯವಾಗಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವಾಗಲಿ—ಜನರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತರದಾಯಿಯಾಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

೫. ಲೋಹಿಯಾ ಅವರ ಭೂಗತ ಹೋರಾಟದಿಂದ ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರತಿರೋಧದವರೆಗೆ

‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ!’ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಲೋಹಿಯಾ ಅವರ ಭೂಗತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯ ನಾಯಕರು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದರೂ ಚಳುವಳಿ ನಿಲ್ಲಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರು ರಹಸ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಮಾಹಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ದಮನದ ನಡುವೆಯೂ ಹೋರಾಟದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.

ಇಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಬಲ್ಲವು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡಬಹುದು. ಹಿಂದೆ ಪತ್ರಿಕೆ, ಕರಪತ್ರ ಮತ್ತು ಭೂಗತ ರೇಡಿಯೋ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಂವಹನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಈ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಮಿತಿಗಳಿವೆ. ಅಂದಿನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯೂ ಸತ್ಯವಲ್ಲ; ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ, ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಿಕ ಆಕ್ರೋಶವೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದಿನ Gen-Z ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ವೈರಲ್ ಆಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಮನೋಭಾವ, ಸಂವಿಧಾನದ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ನಾಗರಿಕ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೂ ಅಗತ್ಯ.

ಲೋಹಿಯಾ ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅರ್ಥ, ಅವರ ಕಾಲದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುವುದಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುವ ಸಂಘಟನಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯುವುದಾಗಿದೆ.

೬. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೂ ತನ್ನ ಒಡೆಯನಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಲ್ಪನೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅರ್ಥವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಾಚೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ಯುವಕನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಒಬ್ಬ ಯುವತಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ವೇತನ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ, ಒಬ್ಬ ರೈತನಿಗೆ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಒಬ್ಬ ಅಂಚಿನ ಸಮುದಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ—ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಇದರರ್ಥ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಗತಿ ನಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕಾನೂನುಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಸಾಧನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಉಳಿದಿರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನೂ ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಲಕ್ಷಣ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಾರಸುದಾರರಾಗಿರುವ ಯುವಜನರು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಸಹಜ. ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಉಪದೇಶ ಅಥವಾ ಮೌನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉತ್ತರವಾಗಲಾರದು. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ನೀತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಾಧಾರಿತ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ.

ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅದರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದೇ ಅಲ್ಲ. ದೇಶದ ಜನರ ಬದುಕು ಉತ್ತಮವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳು ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದೂ ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳೇ.

೭. ಇಂದಿನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕಾದದ್ದು

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅಹಿಂಸೆಯು ಕೇವಲ ಹೋರಾಟದ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಎದುರಾಳಿಯ ಮಾನವ ಘನತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಾಕರಿಸದೆ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವ ನೈತಿಕ ನಿಲುವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೂ ಮಹತ್ವದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬಲ್ಲದು.

ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಬೇಕು. ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘಟಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ಶತ್ರುಗಳೆಂದು ಕಾಣಬಾರದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹೋರಾಟದ ಸಾಧನಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಾರದು.

ಇದೇ ರೀತಿ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದರೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಘೋಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಸಮಾನತೆ, ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ನಡೆನುಡಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿನ Gen-Z ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಂದ ಸಿಗುವ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವೆಂದರೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಹೋರಾಟವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೈತಿಕ ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಲೋಹಿಯಾ ಅವರಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಪಾಠವೆಂದರೆ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಘಟನೆ, ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಧೈರ್ಯ ಅಗತ್ಯ.

ಉಪಸಂಹಾರ: ಅಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದವರು, ಇಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವವರು

ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ *‘ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಾಹೇಬ್’* ಕೃತಿಯ ‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ!’ ಲೇಖನವನ್ನು ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದಾಗ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮವು ಮುಗಿದ ಅಧ್ಯಾಯವಾದರೂ ಅದರ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಇನ್ನೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.

೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಜನರು ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಎದ್ದುನಿಂತರು. ಇಂದು ಯುವಜನರು ಉದ್ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಕಾಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚದೆ ನೋಡಿದಾಗಲೂ, ಜನರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಧಿಕಾರವು ಜನರಿಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಮೂಲತತ್ವ ಎರಡನ್ನೂ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸರಳವಾದದ್ದು: **ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಜನರ ಕನಸುಗಳು ಇಂದಿನ ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿವೆ?**

ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುವಾಗ, ಅದರ ಲಾಭ ಯಾರಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ, ಯಾರು ಇನ್ನೂ ಅವಕಾಶಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಬಾಕಿಯಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯುವಜನರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಹಠವೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಬದಲು, ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ವಾಸ್ತವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುವಜನರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ, ವಾಸ್ತವಾಂಶಾಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರೂಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ; ಅಧಿಕಾರದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ!’ ಚಳುವಳಿ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವುದು, ಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮೌನಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು. ಆದರೆ ಆ ಧ್ವನಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಗುರಿ, ಸಂಘಟನೆ, ನೈತಿಕ ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಅಂದು ‘ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ’ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೊಳಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಅದರ ಆಶಯವನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಘನತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನಾಗರಿಕ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

**ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮುಖ್ಯ; ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಸಂವಿಧಾನ ಮುಖ್ಯ; ಆಡಳಿತದ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಿಂತ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮುಖ್ಯ.**

ಇದು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಮಾನದಂಡ. ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೂ ಇದೇ—ಹಿಂದಿನ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವರು ಕನಸು ಕಂಡ ನ್ಯಾಯಯುತ ಸಮಾಜವನ್ನು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು.

ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ ‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ!’ ಲೇಖನದ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ನಮಗೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, 

ಇಂದು ನಾವು ಯಾರ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತೇವೆ, ಯಾವ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಎಂತಹ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತೇವೆ?ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.