ಮೂಲ : ಡಾ.ಎಸ್.ಕೆ.ಮಂಜುನಾಥ್
ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ : ಡಾ.ಶಿವಪ್ರಸಾದ ಪಟ್ಟಣಗೆರೆ

ಪದ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ :

We Shall Build Again

Though doorsteps burn in raging flame,
Though serpents slide and hiss the same,
Though fear and doubt and trembling rise,
We shall rebuild beneath the skies—
Again, again, with steadfast hands,
The dreams you crushed across our lands.
Though hunger makes our children cry,
Though blood runs red and wounds run dry,
Though memories fade and all seems bare,
We shall reach with patient care—
Again, again, through earth’s deep veins,
The roots that pulse beneath these plains.
With a child’s desire in the heart,
With moonlit steps that softly start,
Amid the peacock’s dancing grace,
We shall give the stars their place—
Moon and constellations bright,
Echoing our heart’s deep light.

ಕಟ್ಟಬಲ್ಲೆವು ನಾವು

ಹೊಸ್ತಿಲುಗಳೆ ಉರಿದರೂ ಹಾವುಗಳೂ ಹರಿದರೂ
ಭಯ ಸಂಶಯ ತಲ್ಲಣಗಳೆ ಎದುರಾದರೂ
ಕಟ್ಟಬಲ್ಲೆವು ನಾವು
ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೀವು ಕೆಡವಿದ ನಮ್ಮ ಕನಸುಗಳ.

ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅತ್ತರೂ
ನೆತ್ತರಲ್ಲಿ ನೆಂದರೂ
ಇಣುಕುವೆವು ನೆನಪುದುರಿ ಬೋಳಾದರೂ,
ಮುಟ್ಟಬಲ್ಲೆವು ನಾವು ಪದೇ ಪದೇ
ಈ ನೆಲದಾಳದ ಬೇರುಗಳ..

ಮಗುವಿನೆದೆಯ ಆಸೆಯ
ಬೆಳದಿಂಗಳ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗರಿಬಿಚ್ಚುತ
ನವಿಲ ನರ್ತನದಲ್ಲಾದರೂ
ನುಡಿಸಬಲ್ಲೆವು ನಾವು
ಎದೆಗಿಲಕಿಯ ತೋರಿಸುತ
ಚುಕ್ಕಿ-ಚಂದ್ರ-ತಾರೆಗಳ.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೮೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ದಲಿತ-ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳವಳಿಯು ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಶತಶತಮಾನಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಡತ್ವ, ಶೋಷಣೆ, ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೆದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಂಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಜಾರದಿಂದ ಹೊರದಬ್ಬಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಶ್ರಮಿಕ, ದಲಿತ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಡುಭಾಷೆ, ರೂಪಕ ಹಾಗೂ ಆಕ್ರೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾವ್ಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕಾಲವದು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ‘ಕಟ್ಟಬಲ್ಲೆವು ನಾವು’ (We Shall Build Again) ಕವಿತೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರತಿರೋಧದ ಪದ್ಯವಲ್ಲ; ಇದು ಧ್ವಂಸದ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬೆಳಕನ್ನು, ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸುವ ಮಾನವನ ಅದಮ್ಯ ಚೇತನದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭೌತಿಕ ವಿನಾಶದ ನಡುವೆಯೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಈ ಕಾವ್ಯದ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ.

೧. ದಲಿತ ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತಾತ್ವಿಕತೆ: ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನದ ಕಡೆಗೆ

ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರಾದ ಡಾ. ಡಿ.ಆರ್. ನಾಗರಾಜ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ‘The Flaming Feet and Other Essays’* ನಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆಂತರಿಕ ಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ: ಒಂದು ಹರಿಹಾಯುವಿಕೆಯ ಆಕ್ರೋಶ (The Aesthetics of Anger), ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಆತ್ಮಗೌರವ (The Aesthetics of Reconstruction).

‘ಕಟ್ಟಬಲ್ಲೆವು ನಾವು’ ಕವಿತೆಯು ಕೇವಲ ಆಕ್ರೋಶದ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೈಯುವ ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದ ‘ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುತ್ಥಾನ’ದ ಧ್ರುವದ ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಕವಿತೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಲುಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ:

“ಹೊಸ್ತಿಲುಗಳೆ ಉರಿದರೂ ಹಾವುಗಳೂ ಹರಿದರೂ…ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೀವು ಕೆಡವಿದ ನಮ್ಮ ಕನಸುಗಳ ಕಟ್ಟಬಲ್ಲೆವು ನಾವು”

ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಬಳಸುವ ‘ನೀವು’ ಮತ್ತು ‘ನಾವು’ ಎಂಬ ಸರ್ವನಾಮಗಳು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ವರ್ಗಸಂಘರ್ಷದ (Class Struggle) ತತ್ವದಂತೆ, ಒಂದೆಡೆ ಶೋಷಕ ಪ್ರಭುತ್ವ, ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಸನಾತನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ದಮನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿಯೂ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. “ನೀವು ಕೆಡವುದಷ್ಟೇ ಬಲ್ಲಿರಿ, ಆದರೆ ನಾವು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲೆವು” ಎಂಬ ಸವಾಲು ಇಲ್ಲಿನ ತಾತ್ವಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಜರ್ಮನ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ

ವಾಲ್ಟರ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ (Walter Benjamin)** ಅವರ “ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಸ್ತಾವೇಜು ಕೂಡ ಬರ್ಬರತೆಯ ದಸ್ತಾವೇಜೇ ಆಗಿದೆ” ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬರ್ಬರತೆಯನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿ ಕಾವ್ಯದ ‘ನಾವು’ ಎಂಬ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದೆ.

೨.ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅನುಸಂಧಾನ

ಈ ಕವಿತೆಯ ಒಳದನಿ ಕೇವಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣೀಯರ ವಿಮೋಚನಾ ಸಾಹಿತ್ಯ (Black Liberation Literature) ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ (Post-Colonial Literature) ನೇರವಾದ ಕರುಳಿನ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಧ್ರುವತಾರೆ ಮಾಯಾ ಏಂಜೆಲೋ (Maya Angelou) ಅವರ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆ ‘Still I Rise’ನ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸಬಹುದು:

“You may trod me in the very dirt
But still, like dust, I’ll rise.”*

(ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ತುಳಿಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಧೂಳಿನಂತೆ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮೇಲೇಳುತ್ತೇನೆ.)

ಹಾಗೆಯೇ, ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕವಿ ಬೆನ್ ಒಕ್ರಿ (Ben Okri) ಅವರ “Our destiny is not bound by the chains around our feet, but by the horizon in our eyes” (ನಮ್ಮ ಹಣೆಬರಹ ಕಾಲಿನ ಸರಪಳಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕಣ್ಣಿನ ದಿಗಂತದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಮಾತು ಈ ಕವಿತೆಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ‘ಕಟ್ಟಬಲ್ಲೆವು ನಾವು’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಹೊಸ್ತಿಲು ಉರಿಯುವುದು’ ಅಥವಾ ‘ಹಾವುಗಳು ಹರಿಯುವುದು’ ಎಂಬ ಬಿಂಬಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಶೋಷಿತರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಹಿಂಸೆ, ಜನಾಂಗೀಯ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರೂಪಕಗಳಾಗಿವೆ. ವಿನಾಶದ ತೀವ್ರತೆ ಎಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೂ, ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕುವ ಮತ್ತು ಹೋರಾಡುವ ಹಠ ಅಮರವಾದದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಾವ್ಯ ಜಾಗತಿಕ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಸಾರುತ್ತದೆ.

೩.ನೆಲದ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಶೋಧ

“ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅತ್ತರೂ ನೆತ್ತರಲ್ಲಿ ನೆಂದರೂ ಇಣುಕುವೆವು
ನೆನಪುದುರಿ ಬೋಳಾದರೂ, ಮುಟ್ಟಬಲ್ಲೆವು ನಾವು ಪದೇ ಪದೇ ಈ ನೆಲದಾಳದ ಬೇರುಗಳ..”

ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಿತಾಮಹ ‘ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ’ನವರು ತಮ್ಮ ‘ಊರುಕೇರಿ’ ಆತ್ಮಕಥನದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿಟ್ಟ ದಲಿತ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಲೋಕದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಈ ಕವಿತೆಯೂ ಸಹ ಅದೇ ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಹಸಿವು’ ಮತ್ತು ‘ನೆತ್ತರು’ (ರಕ್ತ) ಎಂಬ ಪದಗಳು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಿದ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು.

‘ನೆನಪುದುರಿ ಬೋಳಾಗುವುದು’ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸ, ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಭುತ್ವವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು. ಈ ಶೂನ್ಯೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕವಿ ಕೊಡುವ ಉತ್ತರ:‘ನೆಲದಾಳದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು’.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಾಕವಿ ಟಿ.ಎಸ್. ಎಲಿಯಟ್ (T.S. Eliot) ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾವ್ಯ ‘The Waste Land’ ನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬಂಜರುತನವನ್ನು ಕಂಡು ವಿಷಾದದಿಂದ ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ:

“What are the roots that clutch, what branches grow
Out of this stony rubbish?”

(ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಕಸದ ರಾಶಿಯಿಂದ ಯಾವ ಬೇರುಗಳು ತಾನೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು? ಯಾವ ಕೊಂಬೆಗಳು ಚಿಗುರಬಲ್ಲವು?)

ಎಲಿಯಟ್‌ನ ಈ ಹತಾಶೆ ಮತ್ತು ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಬಂಡಾಯ ಕವಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ನೆಲದ ನಿಜವಾದ ವಾರಸುದಾರರಾದ ಶ್ರಮಿಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ, ಕೃಷಿಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಬೇರುಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರೆಂಬೆ-ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬೋಳು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಮಣ್ಣಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಜೀವಂತ ಬೇರುಗಳನ್ನು (The roots that pulse beneath these plains) ಮುಟ್ಟಲು ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆ ಬೇರುಗಳೇ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಯ ಶಕ್ತಿಯ ಆಕರಗಳು.

೪.ಮುಗ್ಧತೆ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರತಿರೋಧ

ಕವಿತೆಯ ಕೊನೆಯ ಚರಣವು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತವಾದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಕ್ರೋಶದ ಬಿಗಿತದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಧತೆಯ ಮೃದುತ್ವಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

“ಮಗುವಿನೆದೆಯ ಆಸೆಯ ಬೆಳದಿಂಗಳ ಹೆಜ್ಜೆಯ
ಗರಿಬಿಚ್ಚುತ ನವಿಲ ನರ್ತನದಲ್ಲಾದರೂ ನುಡಿಸಬಲ್ಲೆವು ನಾವು ಎದೆಗಿಲಕಿಯ ತೋರಿಸುತ ಚುಕ್ಕಿ-ಚಂದ್ರ-ತಾರೆಗಳ.”

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರವರ್ತಕ ‘ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ (William Wordsworth)’ ತನ್ನ ‘Ode: Intimations of Immortality’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ “Child is the father of Man” (ಮಗುವು ಮನುಷ್ಯನ ತಂದೆ) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಮುಗ್ಧತೆಯಲ್ಲೇ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಸತ್ಯವಿದೆಯೆನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಕವಿಯು ಇಲ್ಲಿ ‘ಮಗುವಿನೆದೆಯ ಆಸೆ’ಯನ್ನು ತರುವ ಮೂಲಕ, ಶೋಷಣೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಆಂತರಿಕ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕನಸು ಕಾಣುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ‘ನವಿಲ ನರ್ತನ’,‘ಬೆಳದಿಂಗಳು’ ಮತ್ತು ‘ಎದೆಗಿಲಕಿ’ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ರೂಪಕಗಳಾಗಿವೆ. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿಯೂ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮೌನವಾಗಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ನೋವನ್ನು ಕಲೆಯಾಗಿ, ಹಾಡಾಗಿ, ನೃತ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರುತ್ತದೆ. ‘ಎದೆಗಿಲಕಿ’ ಎನ್ನುವುದು ಹೃದಯದ ಆಳದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಧ್ವನಿ. ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು, ಭಯವನ್ನು ಬಿತ್ತುವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಈ ಸಮುದಾಯವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ‘ಚುಕ್ಕಿ-ಚಂದ್ರ-ತಾರೆಗಳ’ ಆಕಾಶದಷ್ಟೇ ವಿಶಾಲವಾದ, ಉನ್ನತವಾದ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಶತ್ರುವಿನ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸುವ ಉದಾತ್ತ ನಡೆ.

೫.ಶೈಲಿ, ಭಾಷಾ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬಿಂಬವಿಧಾನ (Imagery)

ಈ ಕವಿತೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಇರುವುದು ಅದರ ಸರಳ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರವಾದ ಭಾಷಾ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ. ಕನ್ನಡದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ) ಕಾಣುವ ನೇರ ನಡೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣತೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ವೈರುಧ್ಯಗಳ ಸಂಘಟನಾ ಕಲೆ (Juxtaposition): ಕವಿ ಇಡೀ ಕವಿತೆಯನ್ನು ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಹೆಣೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವಿನಾಶದ ಬಿಂಬಗಳು (Destructive Images) | ಸೃಷ್ಟಿಯ ಬಿಂಬಗಳು (Creative Images)
ಉರಿಯುವ ಹೊಸ್ತಿಲು (Burning doorsteps) | ಮಗುವಿನೆದೆಯ ಆಸೆ (Child’s desire) |
ಹರಿಯುವ ಹಾವುಗಳು (Hissing serpents) | ನವಿಲ ನರ್ತನ (Peacock’s dance) |
ನೆತ್ತರು, ಹಸಿವು (Blood and hunger) | ಬೆಳದಿಂಗಳು, ಚುಕ್ಕಿ, ತಾರೆ (Moon and stars) |

ಈ ವೈರುಧ್ಯವು ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೆಳಕಿನ ಬಿಂಬಗಳೇ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕವಿತೆ ತನ್ನ ಆಶಾವಾದವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

‘ಅನುವಾದದ ಔಚಿತ್ಯ’: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ‘The roots that pulse beneath these plains’(ಈ ಬಯಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಮಿಡಿಯುವ ಬೇರುಗಳು) ಎಂಬ ಸಾಲು ಕವಿತೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಕಥೆಯಾಗದೆ, ಇಡೀ ಭೂಮಿಯ ಕಥೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಕವಿತೆ ‘ಕಟ್ಟಬಲ್ಲೆವು ನಾವು’ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದ ಅಥವಾ ಚಳವಳಿಯ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಮನುಕುಲದ ಚರಿತ್ರೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ‘ಅಳಿವು ಮತ್ತು ಉಳಿವಿ’ನ ನಡುವಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಘರ್ಷದ ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆ.

ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕ ವಿಲಿಯಂ ಫಾಕ್ನರ್ (William Faulkner) ತನ್ನ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಈ ಕವಿತೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಭಾಷ್ಯದಂತಿವೆ:

“I decline to accept the end of man… He is immortal, not because he alone among creatures has an inexhaustible voice, but because he has a soul, a spirit capable of compassion and sacrifice and endurance.”

(ನಾನು ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತೇನೆ… ಅವನು ಅಮರ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಷ್ಟೇ ಧಣಿವರಿಯದ ಧ್ವನಿಯಿದೆ ಎಂದಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆತ್ಮವಿದೆ, ಅದಮ್ಯ ಚೇತನವಿದೆ. ಎಂಬುದಕ್ಕೆ)

ಕವಿತೆಯು ಇದೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕೆಡವುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಶ್ರಮಿಕ ಜೀವಗಳು ಆ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಭೌತಿಕ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಒಳಗಿರುವ ಸೃಜನಶೀಲ ಸೌಂದರ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಹಠವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವೂ ಹೊಸಕಿ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಆಶಾವಾದದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಾವ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಕವಿತೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುತ್ತದೆ.