ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ ಸಂಕಲನ ‘ಎಳೆಬಾಳೆ ಸುಳಿ ನಾನವ್ವ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಟಕಗಳು’

ಈ ಕೃತಿಗೆ ಝಕೀರ ನದಾಫ ಬರೆದ ಮುನ್ನುಡಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

-ಝಕೀರ ನದಾಫ

ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಅಕ್ಷರ ಬಿತ್ತುವ ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕಗಳು 

ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕಗಳು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ — ಅವು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಅಂಗಳ. ಎಳೆ ಬಾಳೆ ಸುಳಿ ನಾನವ್ವ ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗನ ದಿಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆ” ಹಾಗೂ “ಮೌನ ಬಂಗಾರ” ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯ ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಗುಡಿ, ಶಾಲೆ, ಬಸ್‌ಪ್ರವಾಸ, ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಸಭೆ — ಇವೆಲ್ಲ ಸರಳ ಘಟನೆಗಳಂತಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಸಮಾನತೆ, ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷತೆ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಧೈರ್ಯ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ  ಸಂದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದವು.

ಕಾಶವ್ವ ಎಂಬ ಬಾಲೆಯು ಕೇವಲ ಹಳ್ಳಿಯ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿಲ್ಲ — ಅವಳು ಒಂದು ಚೇತನ, ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕೇತ. ಅವಳ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬಳ ಜೀವ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಹಳ್ಳಿಯ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗುರುಗಳಾದ ಸಿದ್ದು ಸರ್ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ — “ಜ್ಞಾನವೇ ಸಮಾನತೆಯ ಬೆಳಕು” — ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾತಿಯ ಗೋಡೆಗಳಾಚೆ ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಬೆಳಕನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.

ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕು, ಜನರ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಪೂಜಾರಿ–ಪಂಚಾಯಿತಿ–ಶಿಕ್ಷಕರ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಷ್ಕಪಟ ಸತ್ಯ—all combine to mirror our society. ಹಳ್ಳಿಯ ಹನಮಪ್ಪನ ಗುಡಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಕಾಶವ್ವಳ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಈ  ನಾಟಕ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರತೀಕ.

ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸರಳವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿದರೂ, ಅದರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹು ಆಳವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ. ಈ ನಾಟಕವು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೇ ಸಮಾಜ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಗೆ ಇದು ದಾರಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಳೆಯ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ, ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದ ಪಾಠ ನೀಡುವ ಈ ನಾಟಕ, ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಕೃತಿ.

2025ರ ಮೇ 26ರಂದು ಗೆಳೆಯ ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿಯವರು ತಾವು ಬರೆದ ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಓದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಸಲು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದೆನಾದ್ದರಿಂದ ಅವರ ನಾಟಕವನ್ನು ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮೇ 31ರಂದು ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿಯವರು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಅವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಬರೆದ ದೇವಸೂರ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ರಂಗಕ್ಕಳವಡಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೆನಾದ್ದರಿಂದ ಗಸ್ತಿಯವರು ನನಗೆ ಪರಿಚಿತರು. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ವಿಷಯಗಳ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆ‌. 

ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿಯವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಹೊಸತೇನಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ *ಮಕ್ಕಳ ಹಿತೈಷಿ* ಎನ್ನುವ ಮಕ್ಕಳ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು  *ಏನಾದವೂ ಆ ದಿನಗಳು* ಎನ್ನುವ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿ *ಚಂದ್ರಾ ಲೇಔಟ್* *The cup touched by Devamma (ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿ), *ಕೆಂಡದ ಧೂಳೋ* ಹೆಸರಿನ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತೈಷಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ *ಮಾತೋಶ್ರೀ ಜಾನಕಿ ಬಾಯಿ ರಂಗರಾವ್ ಮುತಾಲಿಕ್ ದೇಸಾಯಿ* ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿಯವರು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಆಂದೋಲನದ ಸಕ್ರಿಯ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ, ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾವೇ ಬರೆದ ಕವನಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಹಾಡುವ ಕಲೆ ಇವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸಿದೆ. ಗಾಯನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರವಾಡದ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ *ಅಕ್ಷರ ಸಿರಿ* ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 

ಕಥೆಗಾರ ಒಂದು  ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಮುಗಿಸಬಹುದಾದ ಕಥೆಯ ತಿರುಳನ್ನು  ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ದೃಶ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ‌. ನಾಟಕಕಾರರಾದ ನಮಗೆ ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸ. ನಾಟಕಕಾರ ಕಥೆಗಾರ ನಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಾರ ನಾಟಕಕಾರನಾಗುವುದು ಬಲು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಅದರಲ್ಲೂ ಬೇರೆ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ ರಚನೆ ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೊಂದು  ಬೇರೆಯದೇ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಮಾನಸಿಕ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು, ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು, ಮಕ್ಕಳು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಬಹುದಾದ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳಬೇಕೆಂದಿರುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಇದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು  ಸವಾಲಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯ ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ಅಭಿಮತ. ಆ ಸವಾಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರ್ ಗಸ್ತಿಯವರು ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಕಂಡಿರುವ  ಅಂಟು ಜಾಡ್ಯ‌. ಇವತ್ತಿಗೂ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಇಂತಹ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗುವ ಅನಾಹುತಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು  ಸಾಕಷ್ಟು ಮಹನೀಯರು ಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಆ ಶ್ರಮದ ಹಾದಿ ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿಯವರದ್ದಾಗಿದೆ

*ನಾಟಕದಲ್ಲೊಂದು ನಾಟಕ* ಇದು ತಾವು ಹೇಳಬೇಕಾದ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿಯವರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ರಂಗ ತಂತ್ರ. ನಾಟಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ ನಂತರ ನಾಟಕದೊಳಗಿನ ನಾಟಕದ ಕಥಾನಾಯಕಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಪುಳಕಗೊಳ್ಳುವುದು ಖಂಡಿತ. ಈ ನಾಟಕವು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜಾತಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕಥಾನಾಯಕಿ ಕಾಶವ್ವಳಿಗೆ ಆ ಊರ ಪೂಜಾರಿ ಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಯವರಿಗೂ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೌರದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಡಂಗೂರ ಸಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸರ್ವಸಮ್ಮತ ಸಂವಿಧಾನವಿದ್ದರೂ ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಇದ್ದರೂ ಇಂದಿಗೂ ಹಲವಾರು ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳು ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ನಾಟಕ ಸಾರುತ್ತದೆ.  ನಾಟಕದೊಳಗಿನ ನಾಟಕದ ಕಥಾನಾಯಕಿ ಕಾಶವ್ವಳಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವಳ ಸೋದರ ಮಾವನೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿದೆ.  ತನಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿರುವ ವಿಷಯ ಅವಳಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಮೇಲಾಗುವ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಅವಳ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ಅವಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮದುವೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ಹಣೆಬರಹವೆಂದು ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ತಾನು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಶವ್ವಳಿಗೆ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ದಾರಿಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಂಚಾಲಕಿಯ ಬಳಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲೆರೂ ಸೇರಿ ಕಾಶೆವ್ವಳನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಿಳಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಬದುಕಿನಿಂದ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇತ್ತ ಕಾಶೆವ್ವ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಾಟಕದೊಳಗಿನ ನಾಟಕ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಉತ್ತರ ದೊರಕದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ನಿರಾಶಯಂತೆ ನಾಟಕ ನೋಡಲು ಆಗಮಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ಮನ ತಣಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಖಾಂತ್ಯವಾಗಬೇಕಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಅದನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾವಂತಳಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಳಾದ ಕಾಶೆವ್ವ ನಾಟಕ ನೋಡಲು ಬಂದ ಮಕ್ಕಳ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಳಿ ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಲೇಖಕರಾದ ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿ (ಧಾರವಾಡ) ಅವರು  ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ನಿಜವಾದ ಜೀವಂತ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಹಳ್ಳಿಯ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತವೆ, ಸಿದ್ದು ಸರ್, ಕಾಶವ್ವ, ಹನಮಂತು, ಗಾಯತ್ರಿ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿವೆ. “ಎಳೆಬಾಳೆ ಸುಳಿನಾನವ್ವ” — ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗಿಯ ಕನಸೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರತಿ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕಿನ ಕನಸು — ಮಾನವೀಯತೆಯ ಗೆಲುವಿನ ಕನಸು.

ಇವರ ಎರಡನೇಯ ನಾಟಕ “ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗನ ದಿಲ್ಲಿಯಾತ್ರೆ” — ಪಕ್ಕಾ ಗ್ರಾಮ್ಯಶೈಲಿಯುಳ್ಳ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾರೆ,  ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಕೃತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಇದೆ, ಹಳ್ಳಿಯ ಬಾಳಿನ ಉಸಿರು ಇದೆ, ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಗೌರವವಿದೆ. ಪರಿಸರ,  ಆರೋಗ್ಯ, ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಯ ಅರಿವು ಇದೆ.  ನಾಟಕದ ಪಾತ್ರಗಳು — ಸಿಂಧೂರ, ಬಿಂದೂರ, ಸೂರ್ಯ, ಪ್ರದೀಪ, ಪವಿತ್ರಾ, ದೇವು — ಎಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಮುಖಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಸೂರ್ಯನ ಕತೆ ಒಂದು ಮಾದರಿ — ಓದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸವನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದೆಂಬ ಬೋಧನೆ. ಅವನು ಕಲಿಯುವ ವಿಷಯ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಅಧ್ಯಯನವಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ಪಾಠ.
ಅವನ ಮುಖಾಂತರ ಮಕ್ಕಳು ಕೃಷಿಯ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ನೈಜ ಅರ್ಥ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಮಿಲೆಟ್‌ಗಳಾದ — ನವಣೆ, ಸಜ್ಜೆ, ರಾಗಿ, ಜೋಳ, ಬರಗು, ಸಾಮೆ — ಇವುಗಳ ಕುರಿತ ಬೋಧನೆ, ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ನಾಟಕ ಮಕ್ಕಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಮತ್ತು ಪೋಷಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡು — ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪಾಠ.
ಇದು ಕೇವಲ ನಾಟಕವಲ್ಲ, ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿ.

ಮೂರನೇಯ ನಾಟಕ “ಮೌನ ಬಂಗಾರ” ನಾಟಕವು ಒಂದು ನೈತಿಕ ಪಾಠವನ್ನು ಹೇಳಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಶಕ್ತಿ, ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ – ಎಲ್ಲವೂ ಈ ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ತಂತಿ. ಹಳ್ಳಿ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಟೀಚರ್ ನ ಮೌನವನ್ನು ಅಸಹಾಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ, ಮೌನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಕ್ತಿ, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದು – ಎಲ್ಲಾ ಪಾಠಗಳು ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮೌನದ ಶಕ್ತಿಯು ಮಾತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎನ್ನುವುದು ಈ ನಾಟಕದ ಮನೋಹರ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಈ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ  ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಜೀವನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು, ಮಕ್ಕಳ ಹೃದಯದ ನಿಶ್ಶಬ್ದತೆ ಮತ್ತು ಹಂಬಲವನ್ನು, ಸಮಾಜದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಓದುಗನಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬೆಳಕು, ದಾರಿಯ ತಾಳ್ಮೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದ್ಧತೆ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದ ಮಹತ್ವ – ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಓದುಗನು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಹೋಗುವಾಗ, ಪ್ರತಿ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕುವಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಹಳ್ಳಿ ನೆನಪನ್ನು, ತನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು, ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಈ ನಾಟಕ ಸಂಕಲನವು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ವೈವಿಧ್ಯ, ಸಂಕಷ್ಟಗಳು, ಸಂತೋಷ, ಆಸೆ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಓದುಗರಿಗೂ ಜೀವನದ ಪಾಠ, ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಅನುಭವ, ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಈ ನಾಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ನಾವು ಕಲಿಯುತ್ತೇವೆ: ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ ಸಹ ಶಕ್ತಿ ಉಂಟು, ಹಸಿವಿನ ಮಧ್ಯೆ ಸಹ ಧೈರ್ಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕನಸುಗಳು ಜೀವನಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಿರ್ದೋಷ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಲಿಕೆ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ತರುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿಯವರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಈ ನಾಟಕಗಳು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ ನಿಲಯದಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿ ಇಡೀ ನಾಡಿನ ಮಕ್ಕಳ,ಸಹೃದಯರ ಮನ ಗೆದ್ದಿವೆ. ಇವರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅಪೂರ್ವ ಕೃತಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿಯವರಿಗೆ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ವಿರಮಿಸುತ್ತೇನೆ.