-ಡಾ.ದಾವಲಸಾಬ ನರಗುಂದ

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ
ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಹಾಗೂ ಜನಪದ ಜೀವನದ ಬಹುತ್ವದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಳಗುಂದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಮತ ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ
ಹಬ್ಬವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ
ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಜನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಹಾಡುಗಳು,
ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಜೀವಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬ ಬಂತೆಂದರೆ ಮುಳಗುಂದ ಪರಿಸರವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ
ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಜನರು ತಮ್ಮ ಊರುಗಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಲಿವೇಷಗಳು,
ಕೋಲಾಟಗಳು, ಅಲಾವಿ ಪದಗಳ ಗಾಯನ, ಬೌವಾ ವೇಷಧಾರಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕಲಾರೂಪಗಳು ಊರಿನ
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ರಂಗಭೂಮಿಯಂತೆ
ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜನರು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವು
ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಜನಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಮುಳಗುಂದ ಪರಿಸರದ ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಅದರ ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಸ್ವರೂಪ. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ
ಜನರು ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಳ್ಳೊಳಿ ಬೌವಾ ಧರಿಸುವ ಬಹುಬಣ್ಣದ
ಪಿರಮಿಡ್ ಮಾದರಿಯ ಕಿರೀಟವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳ ಹಾಳೆಗಳಿಂದ
ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಆ ಪಿರಮಿಡ್ ಹೇಗೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ
ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಡನಾಟ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ
ಮುಳಗುಂದದ ಮೊಹರಂ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮನ್ವಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಹಜರತ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಪೈಗಂಬರರ ನಿಧನದ ನಂತರ
ಉಂಟಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಬಲಾ ಕಾಳಗ ನಡೆಯಿತು. ಹಜರತ್ ಅಲಿ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ
ಇಮಾಮ್ ಹಸನ್ ಮತ್ತು ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್ ಅವರು ನ್ಯಾಯ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪರವಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟವು ಇಸ್ಲಾಮಿನ
ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 680ರಲ್ಲಿ ಕರ್ಬಲಾ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್
ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಬಲಿದಾನಗೊಂಡರು. ಈ ಘಟನೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಮೂಲತಃ ಶೋಕಾಚರಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಹಬ್ಬವು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ
ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ
ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಮಾನ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ
ಹೋರಾಡಿದ ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್ ಅವರ ತ್ಯಾಗವು ಧರ್ಮದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಆಚರಣೆಯಾಗದೆ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವು ಜನಪದ ಕಲಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.
ಮುಳಗುಂದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ರಿವಾಯತ್ ಪದಗಳ ಗಾಯನ. ಇವುಗಳನ್ನು
ಕರ್ಬಲಾ ಪದಗಳು, ಅಲಾವಿ ಪದಗಳು, ಹೆಜ್ಜೆ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಳಗದ ಪದಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳು ಮೌಖಿಕ
ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಕರ ರೂಪದಲ್ಲಿ
ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುವ ಈ ಪದಗಳು ಭಾಷಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದೈವಗಳು ಮತ್ತು
ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಹಾಡುವುದು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಶೇಷ
ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಜರತ್ ಮೆಹಬೂಬ ಸುಬಾನಿ ಅವರ ಕುರಿತ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು
ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಒಂದಾಗಿ ಬೆರೆತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಹಾಡುಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು

ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ದಾವಲ್ ಮಲಿಕ್, ಸೈಯ್ಯದ್ ಬಾಷಾ
ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂತ-ಶರಣರ ಕುರಿತ ಕಥನಗಳು ಒಂದೇ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗಡಿಗಳು
ಕರಗಿಹೋಗಿ ಜನಪದ ಧರ್ಮದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಮುಳಗುಂದ ಪರಿಸರದ ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗಗಳ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ರೈತರು,
ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಪಶುಪಾಲಕರು ಹಾಗೂ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ
ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಸಾಮೂಹಿಕ ಶ್ರಮ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವು ಜೀವಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ
ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಮುಳಗುಂದ ಪರಿಸರದ ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆಯು ಸಂಕರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ
ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳ
ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಆಚರಣೆಯು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಾಮರಸ್ಯ,
ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಬಹುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಜನರ
ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತು ಹೊಸ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವು ಸ್ಪಷ್ಟ
ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮುಳಗುಂದ ಪರಿಸರದ ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆಯು ಕೇವಲ ಕರ್ಬಲಾ ಘಟನೆಯ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ
ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತ
ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಮನೋಭಾವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಹುತ್ವದ ಸಮಾಜದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ
ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಳಗುಂದದ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ
ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಉಜ್ವಲ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.