ಡಾ.ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ನಾಯಕ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು.

ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಲೇಖಕರು, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕರು.

ಡಾ. ನಾಯಕ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆಎಲ್‌ಇ’ಎಸ್ ಬಿಎಂಕೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬಿಎಎಂಎಸ್ ಮತ್ತು 1998 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಎಂಡಿ (ಆಯುರ್ವೇದ) ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಅಂಗಡಿಗಳ ಸರಪಳಿಯಾದ ಆಯುರ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಇದೀಗ ‘ಅವಧಿ’ಯಲ್ಲಿ ‘ಕಾಂಗರೂ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ’ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಹೊಸ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸರಣಿ – 13

ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ : ಪ್ರವೀಣ್ ಮೂರ್ತಿ

ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಬೇಕು. ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜನರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋಗುತ್ತವೆ.ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನ ಕಳೆದ ನಂತರ ನನಗೆ ಮೊದಲು ಅರ್ಥವಾದದ್ದು ಇದೇ.

ಮೊದಲ ಆಶ್ಚರ್ಯ ರಸ್ತೆ ದಾಟುವಾಗ ಬಂತು. ಬೆಳಗಿನ ಚಳಿ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಕಾಫಿ. ರಸ್ತೆ ಬಹುತೇಕ ಖಾಲಿ. ನನ್ನ ಭಾರತೀಯ ಮೆದುಳು ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಶುರುಮಾಡಿತ್ತು. ವಾಹನದ ವೇಗ ಎಷ್ಟು? ಎಷ್ಟು ದೂರ? ಈಗ ಓಡಬೇಕಾ? ಕಾಯಬೇಕಾ? ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಕಾರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಂತಿತು. ನಾನು ರಸ್ತೆ ದಾಟಿದೆ. ಚಾಲಕ ನನ್ನ ಕಡೆ ನೋಡಿದ. ನಾನು ಕೂಡ ನೋಡಿದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಸಣ್ಣ ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ತಲೆಯಾಡಿಸಿದೆವು. ಐದು ಸೆಕೆಂಡಿನ ಘಟನೆ. ಆದರೆ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ ಮೊದಲ ನೆನಪು ಅದೇ ಆಯಿತು. ಸಂಚಾರ ಅಂದರೆ ವಾಹನಗಳ ಚಲನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ಸಾವಿರಾರು ಅಪರಿಚಿತರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಒಪ್ಪಂದಗಳು.

ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಲುಗಳು ಇನ್ನೂ ವಿಚಿತ್ರ. ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಔಷಧ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಫಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಜನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಕಾಣದ ಗಡಿ ಇದ್ದಂತೆ. ಯಾರೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಣ್ಣ ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಸಾಲು ಮುರಿದು ನಿಂತರು. ನಾನು ಸಣ್ಣ ಗಲಾಟೆ ಆಗಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬರು ನಿಧಾನವಾಗಿ, “ಸಾಲು ಅಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ,” ಎಂದರು. ಅಷ್ಟೇ. ಯಾವ ಕೋಪವೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾವ ಭಾಷಣವೂ ಇಲ್ಲ. ಆಗ ಯೋಚನೆ ಬಂತು. ಪರಿಚಯವೇ ಇಲ್ಲದ ಜನರ ನಡುವೆ ಇಷ್ಟು ನಂಬಿಕೆ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ?ಟ್ರಾಂ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಣ್ಣ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಇಳಿಯುವವರು ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹತ್ತುವವರು ಹತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಹಜವಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ನಾಗರಿಕತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಷ್ಟೇ.

ಒಂದು ದಿನ ಟ್ರಾಂ ಇಳಿಯುವಾಗ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಾಗಿಲಿನ ಹತ್ತಿರವೇ ನಿಂತಿದ್ದೆ. ಯಾರೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಜನ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಿಗೆ ಸರಿದು ನನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಚಳಿಗಿಂತ ಬೇಗ ಮುಖಕ್ಕೆ ಏರುವುದು ಮುಜುಗರ.

ಚಲಿಸುವ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಕೂಡ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ತರಗತಿಯಂತಿತ್ತು. ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಜನ ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಸರ ಇರುವವರು ನಡೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ದಿನ ನಾನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಡೆಯುವವರ ಬದಿಯಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದೆ. ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹಿಂದೆ ಮೌನದ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಯಾರೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ನೈನಾ ನಕ್ಕು, “ಇಲ್ಲಿ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರಿಗೆ ಜಾಗ ಬಿಡಬೇಕು. ಅದು ಇಲ್ಲಿನ ಬರೆಯದ ನಿಯಮ,” ಎಂದಳು. ಯಾರೂ ಗದರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಯಾರೂ ಸೂಚನಾ ಫಲಕ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದೇಹಭಾಷೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೂಚನಾ ಪುಸ್ತಕದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ಆಗ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಬೇಕು. ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜನರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಮಳೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ಛತ್ರಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತಾಗುತ್ತವೆ. ಜನ “ಕ್ಷಮಿಸಿ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಆಶ್ರಯ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೇವಲ ಹವಾಮಾನ ಅಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪರೀಕ್ಷೆ.

ಶಬ್ದದ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಅನುಭವ. ಜನ ತುಂಬಿದ ಟ್ರಾಂ. ಜನ ತುಂಬಿದ ರೈಲು. ಜನರಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಉಪಹಾರ ಗೃಹಗಳು. ಆದರೂ ಗದ್ದಲ ಕಡಿಮೆ. ಒಮ್ಮೆ ಮೆಟ್ರೋದ ಮೌನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ತಪ್ಪಾಗಿ ನನ್ನ ದೂರವಾಣಿಯ ಧ್ವನಿ ಹೊರಬಂತು. ಮೂರು ಸೆಕೆಂಡು ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಬೋಗಿಯ ಮೌನ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿತು.ಕೆಲವೆಡೆ ಮೌನ ಖಾಲಿತನದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೌನ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಅನುಭವ. ರಸ್ತೆಗಳು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿವೆ ಅನ್ನೋದು ಮುಖ್ಯ ಅಲ್ಲ. ಜನರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ ಅನ್ನೋದು ಮುಖ್ಯ. ಕಾಫಿ ಕಪ್ ಹಿಡಿದು ಜನ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿ ಸಿಗುವವರೆಗೂ ಕಸವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.ನಾಯಿಗಳ ಜೊತೆ ಬಂದವರು ಅವುಗಳ ನಂತರ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದನ್ನೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸದಂತೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಆಹಾರದ ಖಾಲಿ ಡಬ್ಬಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ನಡೆದದ್ದು ಕಂಡೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂತು. ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವವರು ಇರುವ ನಗರವೇ?ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ನಗರವೇ?

ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಬೆಂಚುಗಳ ಮೇಲೆ ವೃದ್ಧರು ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಯುವಕರು ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಓಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ನಾಯಿಗಳ ಜೊತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳು ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಚೇರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಮನೆ ಇಲ್ಲದವರೂ ಅಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ, ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ತಪ್ಪು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವವರಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.ಆಗ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಒಂದು ನಗರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ ಅನ್ನೋದು ಬೇರೆ. ಕೆಲವು ನಗರಗಳು ಮಾತ್ರ ನಿಮಗೆ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದೀರಿ ಅನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

ನನ್ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದದ್ದು ಖರೀದಿ ಗಾಡಿಗಳು. ಜನ ಖರೀದಿ ಮುಗಿಸಿ ಗಾಡಿಯನ್ನು ವಾಹನದವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾರೂ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಇಲ್ಲ. ಯಾವ ಬಹುಮಾನ ಇಲ್ಲ. ಯಾವ ಶಿಕ್ಷೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

ಆಗ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು ಒಳ್ಳೆಯ ವರ್ತನೆ ಭಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆಯೇ? ದಂಡದಿಂದ? ಕಾನೂನಿನಿಂದ? ಬಹುಶಃ ಸ್ವಲ್ಪ.

ಆದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಒಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಡೆದರೆ ಅದು ಗುರುತಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ನನಗೆ ನಾಗರಿಕತೆ ಕಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿತು.

ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಪರಿಚಿತರು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಬ್ಬರ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಲಭವಾಗಿಸುವುದು ಯಾವಾಗ ಸಹಜವಾಗುತ್ತದೆ? ಬಹುಶಃ ನಾಗರಿಕತೆ ಅಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಯಾರೂ ನೋಡದಿದ್ದಾಗಲೂ. ಯಾರೂ ಮೆಚ್ಚದಿದ್ದಾಗಲೂ. ಯಾರೂ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳದಿದ್ದಾಗಲೂ.

। ನಾಳೆಗೆ ।