ಮಂಜುನಾಥ ಎಂ ಬಮ್ಮನಕಟ್ ಅವರ ‘ಗೋಕಾಕ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ 

ಧನ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ಈ ಕೃತಿಯ ಕುರಿತ ನಾಮದೇವ ಕಾಗದಗಾರ ಅವರ ಬರಹ ಇಲ್ಲಿದೆ.

-ನಾಮದೇವ ಕಾಗದಗಾರ

ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಅಷ್ಟೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಬೆಸೆದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ ‘ಗೋಕಾಕ ಚಳವಳಿ’. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೋರಾಟ ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕೂಗಾಗಿರದೆ, ಕನ್ನಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು  ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥ ಎಂ. ಬಮ್ಮನಕಟ್ಟಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ‘ಗೋಕಾಕ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ ಎಂಬ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

​ಡಾ. ರಾಜಪ್ಪ ದಳವಾಯಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥ ಅವರು ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಉಳ್ಳವರಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಳು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಗೋಕಾಕ ಚಳವಳಿಯ ಉಗಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಆದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

​ಚಳವಳಿಯ ಒಳನೋಟಗಳು
​ಈ ಕೃತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ:

​ಚರಿತ್ರೆಯ ದಾಖಲೀಕರಣ:

ಶಾಂತಕವಿಗಳ ಕಾಲದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಮಕರಣದ ಸಂಭ್ರಮದವರೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಚಳವಳಿಗಳು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯನ್ನು ಪುಸ್ತಕವು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

​ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ:

ಗೋಕಾಕ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಚರ್ಚೆಯಿದೆ.

​ಜಾಗೃತಿಯ ಕಿಚ್ಚು: 

ಚಳವಳಿ ಆರಂಭವಾದಾಗ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಹಿತಿಗಳ ನಿಯೋಗ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದಾಗ, “ನಾನು ಮೊದಲು ಕನ್ನಡಿಗ, ಆಮೇಲೆ ನಟ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬೀದಿಗಿಳಿದದ್ದು ಇಡೀ ಹೋರಾಟದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು. ಈ ‘ಸ್ಟಾರ್ ಪವರ್’ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು  ಸೆಳೆಯಿತು.

ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಲಭಿಸಿದ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿ-ಕಲಾವಿದರು ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಹೋರಾಡಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ಲೇಖಕರು ಇಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

​ಈ ಕೃತಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು. 295ನೇ ಪುಟದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರಗಳು ಚಳವಳಿಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. 

ರಾ.ನಂ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬೆನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದಂತೆ, ಗೋಕಾಕ ಚಳವಳಿಯು ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಂತಹ ಸ್ಫೋಟವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಓದುವ ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲ, ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸುವ ಕನ್ನಡಿಯೂ ಹೌದು.ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ನೋಟದ  ಲೇಖಕರು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹೋರಾಟವನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸದೆ, ಗೋಕಾಕ ವರದಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವರದಿಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ರೀತಿಯನ್ನು ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭಾಷಣವಲ್ಲ, ಅದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಫಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಂಜುನಾಥ ಅವರು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

 ಗೋಕಾಕ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ‘ಬಾವುಟ’ ಹಿಡಿದು ಬೀದಿಗಿಳಿದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ಇಡೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮೂಹ ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ವಿರಳ ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಭಾವೋದ್ವೇಗ, ಸಾಹಿತಿಗಳ ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಹೋರಾಟದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಇವು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಒಂದು ‘ದೃಶ್ಯ ಕೋಶ’ದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿರುವುದು ಅಥವಾ ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರೇರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಇರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.

​317 ಪುಟಗಳ ಈ ಬೃಹತ್ ಕೃತಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ ಆಕರ ಗ್ರಂಥ. ಗೋಕಾಕ ಚಳವಳಿಯಂತಹ ಮಹಾನ್ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥ ಬಮ್ಮನಕಟ್ಟಿ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಇಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಒಂದು ದಾರಿದೀಪದಂತಿದೆ. ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥ ಎಂ. ಬಮ್ಮನಕಟ್ಟಿಯವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೃತಿಗಳು ನಾಡಿನ ಓದುಗರ ಓದಿಗೆ ದಕ್ಕಲೆಂದು ಹಾರೈಸುವೆ.. ಈ ಕೃತಿ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು  96329 23697 ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ