–ಡಾ ದಾವಲಸಾಬ ನರಗುಂದ

ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಿಂತಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಥೆ ಹೇಳುವಿಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತರಾಗದೆ, ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಚಿಂತನೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸ್ವಪ್ನ ಮಂಟಪ ಚಿತ್ರವೂ ಈ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಶೇಷಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮಹಿಳಾ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ, ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿ ಮಂಜುಳಾ (ರಂಜನಿ ರಾಘವನ್) ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಸ್ವಪ್ನ ಮಂಟಪ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಚನೆಯ ನಿಗೂಢತೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಕುತೂಹಲ ಅವಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕ ಶಿವಕುಮಾರ್ (ವಿಜಯ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಎಳೆದು ತರುತ್ತದೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಹೇಳುವ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಭೂಮಿಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ ಚಂದ್ರರಾಯ, ಅವನ ಪತ್ನಿಯರಾದ ನಾಗಲಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಮದನಿಕೆ, ಹಾಗೂ ಅವನ ಮಗಳು ಮದಲಸೆ ಎಂಬ ಪುರಾತನ ಪಾತ್ರಗಳ ಬದುಕಿನ ಮೂಲಕ ನಂಬಿಕೆ, ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅನಾವರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ನಡುವೆ ಬಲವಾದ ಸಂವಾದವನ್ನು ಚಿತ್ರ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಜುಳಾ ತನ್ನನ್ನು ಮದನಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಣಗಳು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಿಲೀನವಲ್ಲ. ಅವು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಶತಮಾನಗಳ ಪೀಡನೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದ ಪ್ರತಿರೂಪ. ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಕಾಲಾಂತರಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಜುಳಾ ಪಾತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿರುವ ಅವಳು ಕೇವಲ ಪಾಠ ಬೋಧನೆಗೆ ಸೀಮಿತರಾಗದೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ “ಶಿಕ್ಷಕರು ಸಮಾಜದ ಆಸ್ತಿ” ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.

ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪನವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗವಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ. ಮಂಜುಳಾ ಮತ್ತು ಶಿವಕುಮಾರ್ ಕೈಗೊಂಡ ಚಳವಳಿ ಈ ಚಿಂತನೆಯ ಜೀವಂತ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಇದು ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯತ್ತ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಳವಳಿಯ ರೂಪಕ.

ಚಿತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಆಯಾಮವೆಂದರೆ ಪರಂಪರೆಯ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ವಿಸ್ತಾರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆ. ಭೀಮರಾಜು (ಅಂಬರೀಶ್ ಸಾರಂಗಿ) ಎಂಬ ಡೆವಲಪರ್ ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಅವನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಪ್ನ ಮಂಟಪವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಮಂಜುಳಾ ಮತ್ತು ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹೋರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಘರ್ಷವು ಕೇವಲ ಕಥಾನಕದ ಅಂತರ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದ ವಾಸ್ತವದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ: ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಹಳ್ಳಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಪ್ನ ಮಂಟಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ನಡುವಿನ ತಾರ್ಕಿಕ ನಿಲುವಿನ ಕಲಾತ್ಮಕ ನೋಟವಾಗಿದೆ.

ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪನವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಶೈಲಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಟಕದ ವೈಖರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ದೃಶ್ಯಗಳು ಶೈಲೀಕೃತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಣ್ಣಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವು ನೇರ ನಾಟಕದ ದೃಶ್ಯವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಈ ತಂತ್ರವು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಧಾಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವೇಗದ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಅಲುಗಾಡಿದ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅದು ನಿಧಾನಗತಿಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗಬಹುದು. ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಳಕು, ಹಳ್ಳಿಯ ದೃಶ್ಯ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ಇವುಗಳು ಕಾಲಾತೀತತೆಯ ಅನುಭವವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಸಂಗೀತವು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ, ದೃಶ್ಯಗಳ ಒಳನೋಟವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಗೀತೆಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯುಳ್ಳವು.

ರಂಜನಿ ರಾಘವನ್ ಮಂಜುಳಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಒಳಚಿಂತನದ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಜಯ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಶಾಂತ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕತ್ವದ ಮೃದು ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಂಜಿನಿ ಗೌಡ ಅವರ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಪಾತ್ರವು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ನೋವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಬರೀಶ್ ಸಾರಂಗಿಯ ಭೀಮರಾಜು ಪಾತ್ರವು ನೈಜತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಕೇವಲ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಲಾಭದೊಳಗಿನ ಮಾನವೀಯತೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಾನವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಚಿತ್ರಣ.

ಚಿತ್ರವು “ಪರಂಪರೆ” ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಶಿಲ್ಪ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರದೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಪ್ನ ಮಂಟಪ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಂದು ಇಂದಿನ ಸ್ತ್ರೀ ಜೀವನದ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವೀಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. “ನಾವು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪರಂಪರೆ ಯಾವುದು?” ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳೇನಾ, ಅಥವಾ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳೂ ಸಹ?

ಸ್ವಪ್ನ ಮಂಟಪ ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಇತಿಹಾಸ, ಸ್ತ್ರೀಜೀವನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವತೆಯ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಇದು ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪನವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸೃಜನಶೀಲ ತತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ನಿಧಾನ ಲಯದ ಕಥಾವಿಧಾನ ಸವಾಲಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಆಲೋಚನಾತ್ಮಕ ಸಿನೆಮಾ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಸಂವೇದನೆಯ ಅನುಭವ. ಚಿತ್ರವು ನೆನಪಿನ ಮೂಲಕ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು “ಸಮಾಜ ಬದಲಾವಣೆಯ ಚಳವಳಿಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ” ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಪ್ನ ಮಂಟಪ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂವಾದದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದ ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಚಳವಳಿ. ಇದು ಮನರಂಜನೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ಚಿಂತನೆಯ, ಸಂವೇದನೆಯ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಪ್ರಯಾಣ. ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪನವರ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಮಗೆ ಹೇಳುವುದೇನಂದರೆ “ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ, ಅದು ಜನರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಬೇಕು.” ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.