ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್

ಒಂದು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಏನೇನು ನಡೆಯಬೇಕೆಂದಿದೆಯೋ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಓದುಗರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟುಮಾಡಿಕೊಡುವ ನೆಲೆ ಯಾವುದು? ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಅಲ್ಲವೆ? ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಅದೊಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ರಾಚನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ. ಅದು ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ಕತೆಗೆ ಅಧಿಕೃತತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರ; ತನ್ನ ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಆಶಯವನ್ನೂ ಒಂದು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಬಲ್ಲ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ. ಕತೆ ಬರೆಯುವವನು ತನ್ನ ನಿರೂಪಕ ಯಾರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ (ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂಥದ್ದು) ಆ ಕತೆಯ ಬೇರೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ ಅವನ ಆ ನಿಧರ್ಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೆನ್ನುವುದು ಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದು ಹೇಗೆ ಓದುಗನನ್ನು ತಲಪಬೇಕು, ಓದುಗ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೆಂದರೆ ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ‘ಥರ್ಡ್ ಪರ್ಸನ್’ ನಿರೂಪಣೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕನಾದವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪಾತ್ರಗಳ ಬದುಕನ್ನು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಳಹೊಕ್ಕು ಹೊರಗೆ ಬರಬಲ್ಲ; ಕಥಾಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊರಗಿನವನಾಗಿಯೂ ಇರಬಲ್ಲ, ಒಳಗಿನವನಾಗಿಯೂ ಇರಬಲ್ಲ. ಈ ನಿರೂಪಣೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದದ್ದು ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ‘ಫಸ್ಟ್ ಪರ್ಸನ್’ ನಿರೂಪಣೆ. ಇದು ಕತೆಯೊಳಗೆ ನಾಯಕನಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಘಟನೆಗಳ ವೀಕ್ಷಕನಾಗಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಎರಡು ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲದೆ ಬೇರೊಂದು ಬಗೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯೂ ಉಂಟೆ? ಉಂಟು ಎಂದಾದರೆ ಅದು ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನು? ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕವೊಂದರ ನಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನೋ ಅಥವಾ ಬೇರೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನೋ ‘ನೀನು’ ಅಥವಾ ‘ನೀವು’ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಇದು ‘ನಿನ್ನ / ನಿಮ್ಮ’, ‘ನಿನಗೆ / ನಿಮಗೆ’ ಎಂದು ಕೂಡ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕ ಜೇ ಮೆಕ್ಲರ್ನೀ ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದರ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ: “ಬೆಳಗಿನ ಈ ಹೊತ್ತು ನೀನು ಇಂಥದೊಂದು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀನು ಇಲ್ಲಿದ್ದಿ; ವಿವರಗಳು ಮಸಕುಮಸಕಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಸ್ಥಳ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪರಿಚಿತವೆಂದು ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ ನೀನು.”

ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲದ ಸೃಜನೇತರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೋ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೋ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಕನ್ನಡದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಸಹಾಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ, ‘ನೀವೇ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ’ ಎಂಬಂಥ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ, ಆಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಹಿರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಕಥಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುವಷ್ಟು ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವ ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದ್ದಂತಿದೆ. ವಿಲಿಯಂ ಫಾಕ್ನರ್, ಗ್ಯುಂಥರ್ ಗ್ರಾಸ್, ಇತಾಲೊ ಕಲ್ವಿನೊ, ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್, ನೂರುದ್ದೀನ್ ಫಾರ ಮೊದಲಾದವರು ತಮ್ಮ ಕಥನಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ನಿರೂಪಣೆಗೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವುದುಂಟು.
ಲೇಖಕನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕಥಾಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಓದುಗನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಲೇಖಕ ಇತಾಲೊ ಕಲ್ವಿನೊ ತನ್ನ ‘ಇಫ್ ಆನ್ ಎ ವಿಂಟರ್ಸ್ ನೈಟ್, ಎ ಟ್ರಾವೆಲರ್’ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಓದುಗನನ್ನು ತನ್ನ ಕತೆಯ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾಗಿ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲೆಂದೇ ಈ ತಂತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು ಹೀಗೆ:
“ನೀನು ಇನ್ನೇನು ಇತಾಲೊ ಕಲ್ವಿನೋನ ಹೊಸ ಕಾದಂಬರಿ ಇಫ್ ಆನ್ ಎ ವಿಂಟರ್ಸ್ ನೈಟ್ ಎ ಟ್ರಾವೆಲರ್ ಅನ್ನು ಓದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿ. ಆರಾಮಾಗು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸು. ಇತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಚಾರವನ್ನೂ ದೂರವಿಡು. ನಿನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಪಂಚ ಮಂಕಾಗಲಿ. ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದೊಳ್ಳೆಯದು: ಬದಿಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿ.ವಿ. ಸದಾ ಚಾಲೂ ಆಗಿರುತ್ತೆ. ಈಗಲೇ ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳು, “ಇಲ್ಲ, ನನಗೆ ಟಿ.ವಿ. ನೋಡುವ ಇರಾದೆಯಿಲ್ಲ” ಎಂದು. ನಿನ್ನ ಧ್ವನಿ ಏರಿಸು – ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ – “ನಾನು ಓದುತ್ತಿದ್ದೇನೆ! ನನಗೆ ಶಾಂತಿಭಂಗ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ!” ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ಗಲಾಟೆಯಿರುವಾಗ ಬಹುಶಃ ಅವರಿಗೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಿಸಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಜೋರಾಗಿ ಮಾತಾಡು, ಕೂಗು: “ನಾನು ಇತಾಲೊ ಕಲ್ವಿನೋನ ಹೊಸ ಕಾದಂಬರಿ ಓದತೊಡಗಿದ್ದೇನೆ!” ನಿನಗೆ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಏನೂ ಹೇಳಬೇಡ; ಸುಮ್ಮನೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸು.”
ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಲೇಖಕಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಆಟ್ವುಡ್ ಬರೆದ ‘ಹ್ಯಾಪಿ ಎಂಡಿಂಗ್ಸ್’ ಎಂಬ ಕತೆಯ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಯಗಳು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಇವೆ:
ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಮುಂದೇನಾಗುತ್ತೆ?
ನೀವು ಸುಖಾಂತ ಬಯಸುವಿರಾದರೆ ‘ಅ’ವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ.
ಹೀಗೆ ಓದುಗರ ಜೊತೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವ ಲೇಖಕಿ ತನ್ನ ಕತೆಯ ಕೊನೆಗೆ ಹೇಳುವುದಿದು: “ಇದೆಲ್ಲ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಕಂತೆಯೆನಿಸಿದರೆ ನೀವು ಜಾನ್ನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿಯೂ ಮೇರಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಏಜೆಂಟಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ. ಇದು ಕೆನಡಾ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿರಲಿ. ಕೊನೆಗೂ ನೀವು ‘ಅ’ವನ್ನೇ ತಲಪುತ್ತೀರಿ. ಮಧ್ಯೆ ನಿಮಗೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ವೃತ್ತಾಂತವೇ ಆದ ಅತೀವ ಕಾಮತೃಷೆಯ ಒಂದು ಭೀಕರ ಕಥಾನಕ ಸಿಕ್ಕಬಹುದಷ್ಟೆ.” (ನಾನು ಈ ಕತೆಯನ್ನು ‘ಸುಖಾಂತಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದು ಅದು ನನ್ನ ‘ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿಸಣ್ಣ ಕತೆಗಳು’ ಎಂಬ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿದೆ.)
ದ್ವ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯು ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರೂಪಕನ ಹಾಗೂ ಓದುಗನ ನಡುವೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕುತೂಹಲಕರ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷಗಳಿಗಿಂತ ‘ನೀನು / ನೀವು’ ಎಂದು ಸಂಭೋದಿಸುವ ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ಓದುಗನನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ‘ನೀವು’ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮತ್ತ ಬೆರಳು ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ನಾವು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದೀವೆನ್ನುವಂತೆ ನಮಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಥೇನಿಯಲ್ ಹಾಥಾರ್ನ್, ವಿಲಿಯಂ ಫಾಕ್ನರ್, ಅನರ್ೆಸ್ಟ್ ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ, ಸೂಸನ್ ಮಿನೋಟ್ ಮೊದಲಾದವರು ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದುಂಟು. ವಿಲಿಯಂ ಫಾಕ್ನರನ ‘ಅಬ್ಸಲಾಮ್, ಅಬ್ಸಲಾಮ್’ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನೀನು ಎಂಬ ಸಂಭೋದನೆಯಿದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, “ನೀನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಯಾಕೆಂದರೆ ನಿನಗೆ ಅದು ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ, ಅದು ಹೇಗೋ ಮಾತಿನ ಮಾಧ್ಯಮವಿಲ್ಲದೆ ಮೊದಲೇ ಅದನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ” ಎಂಬುದೊಂದು ವಾಕ್ಯ. ಅರ್ನೆಸ್ಟ್  ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ ತನ್ನ ‘ಚಾಪ್ಟರ್ 22’ ಎಂಬ ಅತಿಸಣ್ಣ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷವನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದರೆ ಆ ಕತೆಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವ ನಾವು ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಗೂಳಿಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂಸನ್ ಮಿನೋಟ್ ಬರೆದ ‘ಲಸ್ಟ್’ ಎಂಬ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕಿ ತನ್ನ ಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪುರುಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಲಿಯೊ, ರೋಜರ್, ಬ್ರೂಸ್, ಟಿಮ್, ಫಿಲಿಪ್, ಜಾನಿ, ಎಬೆನ್, ಸಿಮೋನ್, ಮ್ಯಾಕ್, ಪಾಲ್, ಆಲಿವರ್, ಹೀಗೆ ತಾನು ದೈಹಿಕ ಸಂಬಂಧ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಹುಡುಗರ ಪಟ್ಟಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಬೆಳೆದಾಗ ತಾನು ಕೇವಲ ಒಂದು ದೇಹವಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ‘ನಾನು’ ಅವಳದೇ ನಿರೂಪಣೆಯಿಂದ ಮಾಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಲೇಖಕ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಫುಯೆಂಟೆಸ್ ಬರೆದ ‘ಆರಾ’ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಒಂದು ಕಿರು ಕಾದಂಬರಿ. ಅದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಧಾಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ: “ನೀನೀಗ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಿ: ಈ ಬಗೆಯ ಕೆಲಸವಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸುವ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನದನ್ನು ಓದುತ್ತಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುತ್ತಿ. ಅದು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಅಲ್ಲ, ನಿನಗೆಂದೇ ಪ್ರಕಟವಾದಂತಿದೆ.” ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರನಾಗಿದ್ದು, ಈಗ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರುವ ಫೆಲಿಪೆ ಮಾಂತೆರೊ ಆ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿ 105 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಸೆನ್ಯೋರಾ ಕಾನ್ಸುಎಲೊ ಯೋರೆಂತೆಯಾಳ ಕೊಳೆತು ನಾರುತ್ತಿರುವ ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆ ವಿಧವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅವಳ ಗಂಡನ ಸಂಸ್ಮರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟನೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅವನು ಆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೂ ಆರಾ ಎಂಬ ಯುವತಿಯ ಸೆಳೆತದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಗಮನ ಕೊಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭಯಾನಕವಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಫಿಲಿಪೆ ಬಹುಬೇಗ ತಾನು ಆ ಮುದುಕಿಯ ಗಂಡನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ, ಆರಾ ಆ ಮುದುಕಿಯ ಯೌವನ ಕಾಲದ ನಕಲಾಗಿರುವುದಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಕಳೆದ ವರ್ಷ ನನಗೇ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ನಾನೊಂದು ಕತೆಯನ್ನು ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷದಲ್ಲಿ ಬರೆದೆ. ‘ದ್ವಂದ್ವ’ ಎಂಬ ಆ ಕತೆಯನ್ನೋದಿದ ವಿಮರ್ಶಕ ಟಿ.ಪಿ. ಅಶೋಕ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು: “ವರದಿಯೋ, ಚರಿತ್ರೆಯೋ ಆಗಿಬಿಡಬಹುದಾದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು, ಸ್ವಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿಬಿಡಬಹುದಾದ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಮೀರಲು ‘ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ’ ನಿರೂಪಣೆಯು ಒದಗಿ ಬರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಹವಣಿಸಿದ್ದೇ ಒಂದಾಗಿ, ಬರೆದದ್ದೇ ಮತ್ತೊಂದಾಗಿಬಿಡುವ ಚೋದ್ಯದಿಂದ ವಿಸ್ಮಿತರಾಗಿ ದಿವಾಕರ್ ಈ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದಂತಿದೆ…. ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ಕತೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರವಾಗುವ…. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಇಕ್ಕಟ್ಟು-ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು, ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕತೆಯೂ ಹೌದು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರವು ಕೇವಲ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೌಂದರ್ಯೋಪಾಸಕ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಆಗಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ”.
ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮವುಂಟುಮಾಡುವ ನೂತನ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನಿರೂಪಣೆಯೇ. ಆದರೆ ಅದೊಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿ ಓದುಗನ ಗಮನವನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗೇ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡುಬಿಡುವ ಅಪಾಯವುಂಟು. ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೇ ಬರದಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಥಾನಕದೊಳಕ್ಕೆ ದೂಡಿ ತಾವು ‘ಮಾಯ’ವಾಗುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ದ್ವಿತೀಯ ಪುರುಷ ತನ್ನ ಇರವಿನಿಂದಲೇ ‘ನಾನಿಲ್ಲದೆ ಕತೆಯಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಸದಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಎಚ್ಚರಿಸೀತು.