ಪಂಚತರ್ಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಇಳಿದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಅಡಿಗೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಬ್ ಝೀರೋ ಉಷ್ಣತಾಮಾನದಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಣವಾಯು ನೂರಕ್ಕೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಭಾಗ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಅಮರನಾಥದ ಆರು ಮೈಲು ಅಂತರವನ್ನು ಏರುಮುಖವಾಗಿ ನನ್ನ ಅಷ್ಟೇನೂ ಬಲಶಾಲಿಯಲ್ಲದ ಶರೀರವನ್ನು ಅನುನಯದಿಂದ ಮನವೊಲಿಸಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಿ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮಲಿಂಗವನ್ನು ನೋಡಿ ಬರುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತಿರುವ ನನಗೆ ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನಪ್ಪಳಿಸಿರುವ ಅನಾಹುತ ಚಿಂತೆಗೀಡು ಮಾಡಿದೆ.
ಅಮರನಾಥ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ದಿಕ್ಕೇ ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮೈತುಂಬಿ ಹರಿದು ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಲಪ್ರಳಯ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುಣವುಳ್ಳ ಗಂಗೆ, ಯಮುನೆ, ಅಲಕನಂದೆ, ಮಂದಾಕಿನಿಯರು ಇಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸದ್ಯದ ಸಮಾಧಾನ. ಆದರೆ ಮಳೆ ಮಳೆಯೇ. ಅಂಥದೊಂದು ಮುಸಲಧಾರೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿಯೇ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಬೇಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ನ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತದ ಒಂದು ಇಡೀ ಭಾಗವೇ ಕುಸಿದು ನೃತ್ಯಗಾತಿ ಪ್ರೊತಿಮಾ ಬೇಡಿ ಸಮೇತ ನೂರಾರು ಜನ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿ ಹೋದದ್ದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ.
ಅದಿರಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿಕೋಪ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚಿಂತೆ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗಾತೀತವಾದದ್ದು.
ಅದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತಿ ಗಂಭೀರ ಮಾನವ ದುರಂತಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವಾರ ಅಭೂತಪೂರ್ವವೆಂಬಂತೆ ಸುರಿದ ಮಳೆಯಿಂದಾದ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟು ಮಾಡಿದ ಅಲ್ಲೋಲ ಕಲ್ಲೋಲದ ಕುರಿತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ನೂರೆಂಟು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು, ವಿವರಣೆಗಳು, ಸಚಿತ್ರ ವರದಿಗಳು, ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆಗಳು, ಸಾವಿನ ದವಡೆಗೆ ಸಿಕ್ಕು ಹೊರಬಂದವರ ಅನುಭವ ಕಥನಗಳು ಈ ವಾರವಿಡೀ ಎಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಸತ್ತವರ ಸಂಖ್ಯೆ ನೂರಕ್ಕೆ ಮಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬ ಆರಂಭಿಕ ಅಂದಾಜು ದಿನಂಪ್ರತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಈಗ ಐದು ಸಾವಿರದ ಅಂಕಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ. ವಾಸ್ತವ ಸಂಖ್ಯೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ನಿಖರವಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುವದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು!
ಪರಿಹಾರಕಾರ್ಯದ ಕುರಿತು ಅಸಮಾಧಾನ ಕೆಲವರಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇಂಡೋ-ಟಿಬೇಟಿಯನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪೋಲಿಸ್ ನಂಥ ಪ್ಯಾರಾಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ವಿವಿಧ ತುಕಡಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕುರಿತ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಅವರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾವಿರಾರು ಇತರರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಮಾರು ೮೦,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರವೂ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಯೆನ್ನದೇ ನಡೆದ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು ೧೫೦೦೦ ಜನ ಭರವಸೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಾದಿದ್ದಾರೆ.
ಬದ್ರಿನಾಥ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಅನ್ನಾಹಾರಗಳಿಲ್ಲದೇ ನಿತ್ರಾಣರಾದ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಸಹಸ್ರ ಜನ ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆನ್ನುತ್ತವೆ ವರದಿಗಳು. ಈ ಭೀಕರ ಮಾನವ ದುರಂತ ಮಾನವನೇ ಕಾರಣವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ದುರಂತ,( man-made disaster)ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಉಷ್ಣತಾಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೀವೃತೆಯ ವರ್ಷಧಾರೆ ಸುರಿಯುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು ಜನ ಇಂಥ ಅನಾಹುತಗಳಿಗೆ ಇನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕಾದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದವರ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಹದ ಸೆಳೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಮರಣಿಸಿದವರ ಅಸಮಾಧಾನ, ದೂರು, ಸಂಕಟಗಳೇನೇ ಇರಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಇಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಕಷ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವದನ್ನು ಒಪ್ಪಲೇ ಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜನ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಈಗ ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಎಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು, ಶಿಖ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿರುವ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹೀಬ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈವ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಆಗರ. ದೇಶಾದ್ಯಂತದಿಂದ ವೈಶಾಖದಿಂದ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ವರೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಲಕ್ಷಾವಧಿ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಹಜ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಅಪೂರ್ವ ಅನುಭವವೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರೆನ್ನದೇ, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ವೃದ್ಧರ ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದೆ.

ಅಮರನಾಥ್ ಹಾಗೂ ಕೈಲಾಸ್ ಮಾನಸ ಸರೋವರದಂಥ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಧರಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೀತಿಯ ಯಾತ್ರೆಗಳಂತಲ್ಲದ “ಚಾರ್ ಧಾಮ್ ಯಾತ್ರಾ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಯಾತ್ರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರಕಾಶಿಯ ಗಂಗೋತ್ರಿ, ಯಮುನೋತ್ರಿ,ಬದರಿನಾಥ್ ಹಾಗೂ ಕೇದಾರನಾಥ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದಾದರೂ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಹಲವು ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ದರ್ಶಿಸಿಯೇ ಹೋಗುವದರಿಂದ ಸಹಸ್ರಾರು ಚದರ ಮೈಲು ವಿಸ್ತಾರದ ಹಲವು ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲದೇ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾಲುದಾರಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಜನ ಅವುಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬದರಿನಾಥ, ಕೇದಾರನಾಥ ಗಂಗೋತ್ರಿ, ಯಮುನೋತ್ರಿ ಅಲ್ಲದೇ ಗೋವಿಂದಘಾಟ.ಜಂಗಲ್ ಚಟ್ಟಿ, ಹೃಷಿಕೇಶ, ಹರಿದ್ವಾರ, ದೇವಪ್ರಯಾಗ,ಸೋನ್ ಪ್ರಯಾಗ, ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗ, ಗೌಚರ್, ಹರ್ಷಿಲ್,ಹೇಮಕುಂಡ, ಹನುಮಾನ್ ಚೆಟ್ಟಿ, ಗೌರಿಕುಂಡ,ರಾಮ್ ಬನ್, ಗುಪ್ತ್ ಕಾಶಿ, ಮೊದಲಾದೆಡೆ ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಇವರನ್ನು ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಷ್ಟೇ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನೂರಾರು ಸಣ್ಣ ದೊಡ್ಡ ರಸ್ತೆಗಳು ಪ್ರವಾಹದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕು ಇದ್ದವೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎನ್ನುವಂತಾಗಿದೆ. ಅದೂ ಕೇವಲ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಾಧ್ಯ.
೯೦ ಡಿಗ್ರಿ ಇನ್ ಕ್ಲೈನೇಶನ್ ಹೊಂದಿದ ಈ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್ ನಿರ್ಮಿಸುವಷ್ಟು ಸಮತಟ್ಟಾದ ನೆಲ ಸಿಗುವದೂ ದುರ್ಲಭವೇ. ಹೀಗಾಗಿ ನೆಲದಿಂದ ಹತ್ತಾರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಪ್ಯಾರಾಟ್ರೂಪರ್ ಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನದಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಬರ್ಮಾ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ,ರೋಪ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಇತ್ಯಾದಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಡೆಹರಾಡೂನ್ ಸದ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಬದುಕುಳಿದವರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ನೆಲೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ಕೆಲಸ ಸಮರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈಗೆರಡು ದಿನಗಳಿಂದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯ ಏರ್ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲೂ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರದ್ಧಾಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಪ್ರಳಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಭೀಕರವೂ ಕ್ಷಿಪ್ರವೂ ಆದ ಈ ಅನಾಹುತದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೇ ಯಾರು ಬದುಕುಳಿದರೋ ಅವರು ಅದೃಷ್ಟವಂತರು. ಯಾರು ಇನ್ನೂ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೋ ಅವರು ಬದುಕುಳಿಯಲು ತೀರ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇದ್ದು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯ ಚುರುಕುಗೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳು ಹಗಲಿರುಳು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಇಂಥ ಅವಘಡಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ವಿವಿಧ ಘಟಕಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಯತ್ನ ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದೇ ದೊಡ್ಡ ಕೊರತೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲೇ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ಮ್ಯಾನೇಜಮೆಂಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದು ಇದೆಯಾದರೂ ಅದು ಯಾವ ದುರಂತಗಳನ್ನೂ ಭಲೇ ಎನ್ನುವಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಆಂಡ್ ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಕಚೇರಿಯಿಂದಲೇ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶರಾ ಬರೆಸಿಕೊಂಡ ಸಂಘಟನೆ ಅದು. ಅದರ ವಕ್ತಾರ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತ ಕುಳಿತರೆ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ ಇನ್ನೊಂದೇನೋ ಸಬೂಬು ಹೇಳುತ್ತ ಕೂಡ್ರುತ್ತದೆ. ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಒಂದೇ ಎಂಬಂಥ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿವೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ecological ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದಂಥವುಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ಜಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು , ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೊದಲೇ ಒಳಗೆ ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿರದ ಸ್ವರೂಪದ ಪರ್ವತಾವಳಿಯ ಒಡಲು ಇನ್ನೂ ಶಿಥಿಲವಾಗುವಂತಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ನಾಶವೂ ಕೂಡಿ ಭೂಮಿಯ ಒಳಗೆ ಮಳೆ ನೀರು ಇಂಗುವಂತೆ ಗಿಡಮರಗಳು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪೂರಕ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎಕ್ಕುಟ್ಟಿ ಹೋಗಿ ಬಿದ್ದ ಮಳೆ ನೀರು ಇಳಿಜಾರಿನಗುಂಟ ಹರಿದು ನದಿಕೊಳ್ಳಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅನಾಹುತ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ.
 
ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಂಬಿಕೆ, ಆಸ್ಥೆ ಸಹಸ್ರಾರು ಜನರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದವು, ಹಾಂ ಹಾಂ ಅನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರುದ್ರಾವತಾರ ತಾಳಿದ ಪ್ರವಾಹ ಸಹಸ್ರಾರು ಜನರನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಅಳೆದು ಸುರಿದು ಯೋಚಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕೊನೆಗೂ ಉಳಿಯುವದು ನಿರೀಕ್ಷೆ, ನಿಟ್ಟುಸಿರು, ಉಮ್ಮಳಿಸಿ ಬರುವ ದು:ಖ, ಹಟಾತ್ತಾಗಿ ಬಂದೆರಗಿದ ವೈಧವ್ಯ, ವಿದುರತ್ವಗಳು, ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೋವು… ಇವೆಲ್ಲ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಮೀರಿದಂಥವುಗಳು.
ಈ ಅನುಭವದಿಂದ ಜನ ಪಾಠ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆಂದಾಗಲೀ ಆಡಳಿತಗಳು ಜಾಗರೂಕವಾಗುತ್ತವೆಂದಾಗಲೀ ಭಾವಿಸಲಾಗುವದಿಲ್ಲ. Public memory is short ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ತವರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಾಗಿ, ಬದುಕಿ ಬಂದವರಿಗೆ ಇದು ಸದಾ ಕಾಲ ಕಥನಿಸುವ ಕಟು ಅನುಭವವಾಗಿ, ಒಂದು ಘಟನೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿ ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಶೃದ್ಧೆಯಿಂದ, ಅದೇ ಉತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ, ಅದೇ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ, ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದವರೇ ಆದ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಲೌಕಿಕವೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವೂ ಆದ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ತಾತ್ವಿಕ ಓದಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಯುವಕ ದತ್ತ ರಾಜ್ ”ಪೂಜೆ ಎಂದರೇನು” ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ವಾಸ್ತವ ಅರ್ಥ ಹಾಗೂ ಈಗ ಅದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತು ಇತ್ತೀಚೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕೆಲ ಸಾಲುಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
“ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ನ್ಯಾಯ ನೀತಿ ಧರ್ಮ.. ದೇವರು ಎಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು .. ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೆಲಸ, ಮದುವೆ, ಸಂಸಾರ, ಮಕ್ಕಳು ಆಸ್ತಿ … ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಪುಣ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡ್ತೀವಿ, ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ನೋಡ್ತೀವಿ … ದೇವರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪ ನಾಶ ಮಾಡ್ತಾನೆ ಅನ್ನೋ ಭಾವನೆಯೇ ಮೂರ್ಖತನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು. ಆ ಮೂರ್ಖರನ್ನು ಆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾವೆಲ್ ಏಜೆಂಟರು ಸುಲಿದು ಹಾಕುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಸಹಜತೆ ಇಲ್ಲ.
ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋದರೆ ಪುಣ್ಯ ಅಂತ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಇದೆ ನಿಜ. ಆದರೆ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ವಿಧಾನ ಬೇರೆ ಇದೆ. ಒಂದು ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಗುಂಪು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಿಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ದೇವರ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಸಿಗುವ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಆ ದೇವರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಮಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ವಪ್ರತಿಷ್ಥೆ, ಅಹಂಕಾರ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆದು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ . ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆಗಾಧತೆ, ಲೋಕದ ವಿಲಕ್ಷಣತೆ ಮಾನವನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವದಿಂದ ಗಳಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಲು ಆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯೆ ಕಾರಣ . ಹಾಗಾಗಿ ತೀರ್ಥ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಅಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಇತ್ತು. ಆ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಏನು ವಿಶೇಷ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾತ್ರೆಯ ಅನುಭವ … ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಥಾಶ್ರವಣ, ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಆಗುವ ಜೇವನದ realization ನಿಜವಾದ ಫಲ.
ನಾಳೆಯ ಊಟದ ಮತ್ತು ವಾಸದ ವ್ಯಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಂದುವರೆದರೆ ಅದು ತೀರ್ಥ ಯಾತ್ರೆ. ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬರು ಅವಧೂತರು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ಪೈಸೆ ದುಡ್ಡು ಕೈಯಲ್ಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಎರಡು ಜೊತೆ ಬಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ, ಭಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಈ ಮೂರರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ನಿಜವಾದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ”
ಚಿಂತನಾರ್ಹವಾದ ಮಾತುಗಳು, ಅಲ್ಲವೇ?