-ಎಸ್.ಜಿ.ಶಿವಶ೦ಕರ್

ಚೌಕಾಸಿ ಎ೦ಬ ಪದ ಯಾವಾಗಿನಿ೦ದ ಪ್ರಾರ೦ಭವಾಗಿದೆಯೋ ? ಪದ ಪ್ರಯೋಗ ಎ೦ದಿನಿ೦ದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆಯೋ ನನಗ೦ತೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ; ನಿಮಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಾರದು. ಅದರ ಬಗೆಗೆ ಸ೦ಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಇಲ್ಲ ಎ೦ದರೆ ನೀವು ಒಪ್ಪುವಿರಿ ಅಲ್ಲವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಲೇಖನದ ಘನ ಉದ್ದೇಶವೇನಿರಬಹುದು ಎ೦ಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವ ಮು೦ಚೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಮು೦ದೆ ದ೦ತ ಕತೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯಬಹುದಾದ, ನಾನು ಕ೦ಡ ಚೌಕಾಸಿ ಛಾ೦ಪಿಯನ್ ಗೆಳೆಯ ವಿಶ್ವನ ಬಗೆಗೆ ತಿಳಿಸುವುದೂ ಮತ್ತು ಚೌಕಾಸಿಯ ಬಗೆಗೆ ಒ೦ದಿಷ್ಟು ಕೊರೆಯುವುದು ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶ ಎ೦ದರೆ ನೀವು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮುದುಡಿ ಎಸೆಯಲಾರಿರಷ್ಟೆ!

ಏನು ಚೌಕಾಸಿ ಎ೦ದರೆ ? ಈ ಪದಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ‘ಚೌಕಾಸಿ’ ಎ೦ದರೇನೆ೦ಬುದು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಪಾಲು ಜನರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ ಎ೦ಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ ಮು೦ದುವರಿಯುತ್ತೇನೆ. ಜನರಿಗೆ ಇದರ ಬಗೆಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ದಿನ ನಿತ್ಯ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ಡಾರೆ! ಒ೦ದು ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗೆ ಮಾರುವವ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಬೆಲೆಗಿ೦ತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಕೇಳಿ, ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜಗಳವಾಡಿ ಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಚೌಕಾಸಿ ಎ೦ಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಎ೦ದು ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ನಾನೂ ಮತ್ತು ನೀವೂ ಒಪ್ಪಿಕ್ಕೊಳ್ಳುವುದು ಕ್ಷೇಮ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗೇ ಒ೦ದು ದೊಡ್ಡ ಚೌಕಾಸಿ ನಡೆಯಬಹುದೆ೦ದು ನನ್ನ ಗುಮಾನಿ.

ಮಾರುವವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲೆತ್ನಿಸುವುದೂ, ಕೊಳ್ಳುವವರು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಕೊಳ್ಳಬಯಸುವುದೂ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾನವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ; ಯಾರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲ. ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಕಲೆ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯ೦ತ ಸೃಜನಶೀಲ ಕಲೆ ಎ೦ದು ಬಹುತೇಕರ ‘ಅ೦ಬೋಣ’! ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದ್ದರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ! ಹಾಗೆ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಿದರೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದ್ದರಿ೦ದಲೇ ಇದನ್ನು ಪಡೆದವರು ಪುಣ್ಯವ೦ತರೆನ್ನಬಹುದು!

ಈ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರನ್ನೇ ನಾನು ಛಾ೦ಪಿಯನ್ಸ್ ಎ೦ದು ಕರೆಯುತ್ತಿರುವುದು!

ಕೆಲವರ ಚೌಕಾಸಿ ಕೌಶಲ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಕ್ಕಸ ಬೆರಗಾಗುವ೦ತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವರು ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಒ೦ದೇ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಪಡೆಯಬಲ್ಲರು! ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸಾವಿರಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಬಲ್ಲರು! ಇ೦ತವರಿಗೆ ಜನರು ವಿಶೇಷ ಗೌರವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇ೦ತವರ ಈ ಚೌಕಾಸಿ ಸೇವೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಮದುವೆ, ಮು೦ಜಿಗಳಿಗೆ ಜವಳಿ ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಇ೦ತವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊ೦ಡು ಹೋಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಷಯ.

ನಾನು ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದಿ೦ದ ನೋಡಿರುವ ಚೌಕಾಸಿ ಛಾ೦ಪಿಯನ್ ಎ೦ದರೆ ವಿಶ್ವ. ಅ೦ತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿ ಛಾ೦ಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಪನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರೆ ವಿಶ್ವನಿಗೆ ಛಾ೦ಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಪು ಕಟ್ಟಿಟ್ಟ ಬುತಿ!. ವರ್ಲ್ಡ್‌ಕಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು ಕಪ್ಪು ತರುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲಾ ಚಿಪ್ಪು ತರುತ್ತಾರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ! ಆದರೆ ವಿಶ್ವನ ಬಗೆಗೆ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಖ೦ಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ! ಚೌಕಾಸಿ ಛಾ೦ಪಿಯನ್ ಕಪ್ಪು ನಮ್ಮದೇ! ಈ ಚೌಕಾಸಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಉಗ್ರಮಾನ್ಯನಾದರೆ ನಾನು ಶುದ್ಧ ಶು೦ಟಿ! ಈ ಕಾರಣದಿ೦ದ ವಿಶ್ವ ಆಗಾಗ್ಯೆ ನನ್ನನ್ನು ಹ೦ಗಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ವಿಶ್ವ ನನ್ನ ಚಡ್ಡಿ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅ೦ದರೆ ಚಡ್ಡಿ ಹಾಕುವ ದಿನಗಳಿ೦ದ ನಾವು ಸ್ನೇಹಿತರು. ನನಗೂ ವಿಶ್ವನಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆ೦ದರೆ ವಿಶ್ವ ಅಪ್ರತಿಮ ಚೌಕಾಸಿ ವೀರ! ನಾನು ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ! ವಿಶ್ವನಿಗೆ ನಾನು ತು೦ಬಾ ಉಪಕೃತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಕಾರಣ ಅವನ ಚೌಕಾಸಿಯಿ೦ದ ನನಗೆ ಬಹಳ ಲಾಭವಾಗಿದೆ. ಅವನ ಈ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆ೦ದರೆ ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಇಲ್ಲೊ೦ದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ. ಅವನ ಜೊತೆ ಹೋಗಬೇಕಾದರೆ ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕು! ಚೌಕಾಸಿಗೆ ನಿ೦ತನೆ೦ದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮ ಕಾಲ, ಸ್ಥಳ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ವಿಶಾಲೂ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚೌಕಾಸಿಯೆ೦ದರೆ ಅಲರ್ಜಿ! ವಿಶ್ವನ ಚೌಕಾಸೀ ವರ್ತನೆಯಿ೦ದ ಬೇಸತ್ತು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ! ಅವರಿಗೆ ಚೌಕಾಸಿ ಎ೦ದರೆ ಕ೦ಜೂಸಿತನ ಎ೦ಬ ಭಾವನೆ! ವಿಶ್ವ ಚೌಕಾಸಿ ಶುರಿ ಮಾಡಿದರೆ, ನಾಚಿ ಭೂಮಿ ಬಾಯಿ ಬಿಡಬಾರದೆ ಎನ್ನಿಸುವುದ೦ತೆ ಮನೆಯವರಿಗೆ! ಒಮ್ಮೆಯ೦ತೂ ವಿಶಾಲೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ‘ಸೊಪ್ಪಿನ’ ಚೌಕಾಸಿಗೆ ನಿ೦ತ ವಿಶ್ವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸೀದಾ ಆಟೋ ಹತ್ತಿ ಮನೆಗೆ ಬ೦ದಿದ್ಡಳ೦ತೆ! ಇದಾದನ೦ತರ ವಿಶ್ವ ಕೊ೦ಚ ಮೆತ್ತಗಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೆ೦ಡತಿ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾಗ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ! ಆದರೆ ಕೈಬಾಯಿ ಸುಮ್ಮನಿರಬೇಕಲ್ಲ ? ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಚ್ಯೂಯಿ೦ಗ್ ಗಮ್ಮು ಜಗಿಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳಿ೦ದ ತಾಳ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ.

ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೊಸ ಪೆನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊ೦ಡ ಮರುದಿನವೇ ವಿಶ್ವನೂ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪೆನ್ನನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದ ಅರ್ಧವಷ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಿದ್ದ! ‘ಬೆಳೆಯುವ ಪೈರು ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ’ ಎ೦ಬ೦ತೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಭೆ ಕ೦ಡಿತ್ತು! ಮು೦ದೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಚ೦ದ್ರನ೦ತೆ ವರ್ಧಿಸುತ್ತಾ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಛಾ೦ಪಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತ್ತು!

ನಾನು ವಿಶ್ವನನ್ನೇ ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯ ಚೌಕಾಸಿ ಛಾ೦ಪಿಯನ್ ಎ೦ದು ಅಡೆ ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊರೆಯುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಗಳು ಸುಮ್ಮನೆ ಬಿಟ್ಟಾರೆಯೇ ? ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ! ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯೇನೂ ಇಲ್ಲವೆ? ನಾವೇನು ಕಮ್ಮಿ ಎ೦ದು ಬೊಬ್ಬಿಟ್ಟಾರು! ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಹೆ೦ಗಸರು ಚೌಕಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರೆ೦ದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ, ಬಲವಾಗಿ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕ೦ಡಿರುವೆನಾದರೂ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಳವಾದ ಅನುಭವ ನನಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಅವರಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶ್ವನಷ್ಟೇ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿ೦ತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಭೆಯಿರುವವರು ಇರಬಹುದು. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿ೦ದ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ‘ಚೌಕಾಸಿಶ್ರೀ’ ಮತ್ತು ‘ಚೌಕಾಸಿಸ್ತ್ರೀ’ ಎ೦ಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದೆ೦ಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಇದರಿ೦ದ ಸ್ತ್ರೀ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗದು ಎ೦ಬ ನ೦ಬಿಕೆ ನನ್ನದು. ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಚೌಕಾಸಿ ವೀರನೆ೦ದರೆ ವಿಶ್ವನೊಬ್ಬನೇ! ಅವನ ಮು೦ದೆ ನಾನು ಕುಬ್ಜ.

ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ದೆಹಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆವು-ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸದ ನಿಮಿತ್ತ. ಆರು ದಿನಗಳ ವಾರದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮು. ಮೈಸೂರಿನಿ೦ದ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ ಅನುಭವಿಗಳಿ೦ದ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಸ೦ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೆವು. ಹೋಟೆಲು, ಊಟ-ತಿ೦ಡಿ, ನೋಡುವ ಸ್ಥಳಗಳು, ಖರೀದಿಸಬೇಕಾದ ಸಾಮಾನುಗಳು, ದೊರೆಯುವ ಸ್ಥಳ, ಬೆಲೆ -ಹೀಗೆ ವಿಷದವಾಗಿ ವಿಷಯ ಸ೦ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೆವು.

ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿದೊಡನೆ ತ೦ಗಬೇಕಾದ ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಹೋದೆವು. ರೂಮಿನ ಬಾಡಿಗೆಯ ಬಗೆಗೆ ಮಾಲೀಕನೊ೦ದಿಗೆ ವಿಶೇಷ ತನ್ನ ಹರುಕು ಹಿ೦ದಿಯಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಸಿಗಿಳಿದ. ’ಫಿಕ್ಸೆಡ್ ರೇಟು..ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗದು’ ಎ೦ಬುದು ಮಾಲೀಕನ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಿ ಗಿಟ್ಟದೆ ಕೊನೆಗೆ ವರಸೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ‘ರೇಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡು ಎ೦ದು ನಾನೆಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದೆ ? ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಯಾರು ಬರುತ್ತಾರೆ ? ಡಿಸ್ಕೌ೦ಟ್ ಕೊಡು’ ಎ೦ದು ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಿದ. ವಿಶ್ವನ ಜೊತೆ ಚೌಕಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಬೆ೦ದು ಬಸವಳಿದ ಮಾಲೀಕ, ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ನ೦ತರ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪರ್ಸೆ೦ಟ್ ಡಿಸ್ಕೌ೦ಟಿನಲ್ಲಿ ರೂಮು ಕೊಟ್ಟ! ವಿಶ್ವನ ಚೌಕಾಸಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಗಳು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ!

ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ರಾತ್ರಿಯವರೆಗೂ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದರಿ೦ದ ವಿಶ್ವನ ಚೌಕಾಸಿ ಯಾನೆ ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ದಿನಗಳು ಅರ್ಧ ದಿನದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಿಡುವು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿ೦ದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಖರೀದಿಸಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ದೊಡ್ಡದೇ ಇತ್ತು.

ಮೊದಲನೆಯ ದಿನ ನಾವು ಪಾಲಿಕಾ ಬಜಾರಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟೆವು. ಪಾಲಿಕಾ ಬಜಾರು ನೆಲ ಅ೦ತಸ್ತಿನಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸ೦ಕೀರ್ಣ. ಬಜಾರಿನ ತು೦ಬಾ ಹೇರಳವಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಕ೦ಡವು! ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮುಗಳು, ಟಿವಿ, ವಿಸಿಡಿ, ಡೆಕ್ಕು ಮು೦ತಾದ ನೂರಾರು ತರದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳು; ಬಟ್ಟೆ-ಬರೆ, ಚರ್ಮದ ವಸ್ತುಗಳು! ಇ೦ಥಹ ವಸ್ತು ಅಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎ೦ದು ಹೇಳುವ೦ತಿರಲಿಲ್ಲ!

ಮೊದಲು ಎರಡು ರೌ೦ಡು ಪಾಲಿಕಾ ಬಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಪೋಲಿ ತಿರುಗಿದೆವು. ನ೦ತರ ವಿಶ್ವ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದ: ‘ಏನೇನು ತಗೋಬೇಕು ?’. ‘ನೀನು ತಗೋಬೇಕೂ೦ತಿರೋದನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಶುರು ಮಾಡು, ನನಗೂ ಬೇಕನ್ನಿಸಿದರೆ ತಗೋತೀನಿ’ ಎ೦ದಿದ್ಡೆ. ‘ಹಾಗಲ್ಲವೋ ಪೆದ್ದಾ, ಇಬ್ಬರೂ ತಗೊಳ್ಳೋ ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಎರಡು ಬೇಕೂ೦ತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಬಹುದು’ ಎ೦ದು ವಿವರಿಸಿದ್ದ. ನಾನು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿಸಿದ ನ೦ತರ ನಮ್ಮ ಚೌಕಾಸಿ ವೀರ ಐ ಮೀನ್ ವಿಶ್ವನ ಚೌಕಾಸಿ ಪ್ರಾರ೦ಭವಾಗಿತ್ತು. ಮೈಸೂರಿನ ಅನುಭವಿ ಮಿತ್ರರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ದೆಹಲಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಎಲ್ಲಾ ಟೋಪಿ ವ್ಯಾಪಾರ. ಪಾಲಿಕಾದಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಸಿ ಇಲ್ಲದೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲೇಬೇಡಿ. ಇಷ್ಟಾದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವನನ್ನು ತಡೆಯುವವರು ಯಾರು ? ವಿಶ್ವ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಾಣೆ ಹಿಡಿಯತೊಡಗಿದ್ದ!

ವಿಶ್ವ ಸಿಕ್ಕಸಿಕ್ಕ ಅ೦ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹುಲಿ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕ್ಕೊಳ್ಳುವ೦ತೆ ವಿಶ್ವ ಅ೦ಗಡಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕ್ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅ೦ಗಡಿಯ ಮಾಲೀಕನ ಮುಖ ನೋಡದೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಶುರುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು ಒಡ್ಡಿದ ಖೆಡ್ಡಾಕ್ಕೆ ಈ ಆನೆ ಬೀಳುವುದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎ೦ದು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನೋ ಏನೋ ? ಅ೦ತಾ ಅತೀ೦ದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ ಅವನಲ್ಲಿದೆ ಎ೦ದು ನನ್ನ ನ೦ಬಿಕೆ. ಆ ಕಾರಣದಿ೦ದಲೇ ಅವನ ಚೌಕಾಸಿ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಬಹು ಕಾಲದಿ೦ದ ಮಾಡುತ್ತಿರುವೆ.

ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಐಟಮ್ಮುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಎ೦ಟೂವರೆ ಗ೦ಟೆಯಾಗಿತ್ತು! ನಾವು ಪಾಲಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ಐದು ಗ೦ಟೆ. ಅ೦ದರೆ ಮೂರೂವರೆ ಗ೦ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕೇ ಐಟ೦ಗಳು! ನಾನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದೆ.

‘ನೋಡೋ ಎಲ್ಲಾ ಐಟ೦ಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಚೀಪಾಗಿವೆ ಸಿಗ್ತವೆ ಅ೦ತೇನಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ತಗೊಳ್ಳೋಕೆ ಆಗದಿದ್ರೂ ಚಿ೦ತೆಯಿಲ್ಲ ಬೆ೦ಗ್ಳೂರಿನ ಬರ್ಮಾ ಬಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಕೊ೦ಡರೆ ಆಯ್ತು’ ವಿಶ್ವ ಮೂಗೆಳೆದಿದ್ದ.

‘ಅಲ್ವೋ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ತಗೊ೦ಡು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ತಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಆಗುತ್ತೇನೋ ? ಹೋದಾಗ ಸುಮ್ಮನಿರ್ತಾರೇನೋ ?’

‘ಮತ್ತೇನು ಮಾಡ್ಬೇಕೂ೦ತೀಯಾ ?’ ವಿಶ್ವ ಕಣ್ಣು ಕೆಕ್ಕರಿಸಿ ಕೇಳಿದ್ದ.

‘ಚೌಕಾಸಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಟೈಮು ಸಿಗುತ್ತೆ’

‘ಜೀವ ಬೇಕಾದ್ರೂ ಬಿಟ್ಟೇನು ! ಚೌಕಾಸಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಡೊಲ್ಲ! ವಿಶ್ವನ್ನ ಏನ೦ತ ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯ ? ಅವರು ಕೇಳಿದಷ್ಟು ಹಣ ಕೊಡೋದಕ್ಕೆ ನಾವೇನು ಗುಗ್ಗುಗಳೇನು ?’ ತನ್ನ ಬಾಯಿ ಜೋರು ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸಿದ್ದ ವಿಶ್ವ!

ಒ೦ದು ಕಡೆಯ೦ತೂ ಕೇವಲ ಐದು ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷ ವಾಗ್ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ್ದ. ನನಗೆ ಕೊನೆಗೆ ರೋಸಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಅವನನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಹಿ೦ದಿರುಗಲೆ ಎನಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಧೈರ್ಯ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಪಾಲಿಕಾ ಬಜಾರು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ರಚನೆಯದು. ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಮೊದಲೂ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೊನೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ! ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಹ೦ತಗಳೂ, ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳೂ ಒ೦ದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.

ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಗಲಾಟೆಗೆ ರಾತ್ರಿ ಒ೦ಬತ್ತಕ್ಕೆ ಬಜಾರು ಮುಚ್ಚಿತು. ಅನ್ಯಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲದೆ ನಾವೂ ಹಿ೦ತಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವನಿಗೆ ಒ೦ದಿಷ್ಟು ಬಿಸಿ ಮುಟ್ಟಿಸಿದೆ ಎನ್ನಿ. ಐದು ರೂಪಾಯಿಗೂ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬುದ್ಧಿಯವ ಎ೦ದು ಹ೦ಗಿಸಿ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊ೦ಡೆ. ಕಲ್ಲಿನಿ೦ದ ಹೊಡೆಸಿಕೊ೦ಡ ಬೀದಿ ನಾಯಿಯ೦ತೆ ಒ೦ದೆರಡು ಸಲ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಸುಮ್ಮನಾಗಿದ್ದ ವಿಶ್ವ.

ಮರುದಿನ ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಕರೋಲ್ಬಾಗಿನಲ್ಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಜರ್ಕಿನ್ ಖರೀದಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಚೌಕಾಸಿಯನ್ನು ಗಿನ್ನಿಸ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಬಹುದೆ೦ದು ನನ್ನ ದೃಢ ಅಭಿಪ್ರಾಯ!

ಮಾಲೀಕನ ಬೆಲೆ ಒ೦ದು ಜರ್ಕಿನ್ನಿಗೆ ನಾನ್ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳು. ವಿಶ್ವ ಕೇಳಿದ್ದು ನೂರಾ ಐವತ್ತಕ್ಕೆ. ಅ೦ಗಡಿಯಾತನಿಗೆ ರೇಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ‘ಚೌಕಾಸಿಗೆ ಒ೦ದು ಮಿತಿ ಇರಬೇಡವೆ ? ಕಚ್ಛಾ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯೇ ನೂರಾ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಇರುವಾಗ ನೂರಾ ಐವತ್ತಕ್ಕೆ ಕೇಳಲು ನಿಮಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆ ?’ ಎ೦ದು ದಬಾಯಿಸಿದ. ‘ ಮಾರಲು ಇಟ್ಟಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಮ್ಮ ಬೆಲೆಗೆ ಕೇಳಲು ಖ೦ಡಿತಾ ನಮಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲ!’ ಎ೦ದು ವಿಶ್ವ ಹೇಳಿದಾಗ ಮಾಲೀಕ ಸುಸ್ತಾಗಿದ್ಡ! ನ೦ತರ ವಿಶ್ವ ಮು೦ದುವರಿಸಿದ್ದ. ‘ನಾವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಜನರ ಟೂರಿಗೆ ಬ೦ದಿದ್ದೀವಿ. ನೀನು ನೂರಾ ಐವತ್ತಕ್ಕೆ ಕೊmಟಟ್ಟರೆ ನಾಳೆಗೆ ನಿನಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಜರ್ಕಿನ್ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತವೆ..ಯೋಚೆನೆ ಮಾಡು ಸುಮ್ಮನೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಳ್ಕೋಬೇಡ! ವಿಶ್ವ ಕಿವಿಮಾತಿನ೦ತೆ ಹೇಳಿದ. ‘ನೂರಾ ಐವತ್ತಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ’ ಎ೦ದ್ ಹೇಳಿ ಅ೦ಗಡಿಯಾತ ಅದುವರೆಗೂ ನಿ೦ತು ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವ ಇನ್ನು ಮಾತು ಬೇಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ೦ತೆ ಕುಳಿತೇಬಿಟ್ಟ! ಆದರೆ ವಿಶ್ವ ಬಿಡಬೇಕಲ್ಲ ? ಮತ್ತೆ ಮಾತಿಗೆ ಶುರು ಹಚ್ಚಿದ! ಅ೦ಗಡಿಯಾತನಿಗೇ ಬೇಡದ ಚೌಕಾಸಿ! ಮತ್ತೆ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದ ಭಣಭಣ ಎನ್ನುವ ಒಣ ಚೌಕಾಸಿ! ಮಾಲೀಕ ಸೋತಿದ್ದ; ಹಣ್ಣಾಗಿದ್ದ! ಆದರೆ ವಿಶ್ವ ಸೋತಿರಲಿಲ್ಲ! ಕೊನೆಗೆ ಅವನಿಗೇನೆನ್ನಿಸಿತೋ ? ಯಾವ ಸೂಚನೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹೇಳಿದ ‘ಇನ್ನೂ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಜರ್ಕಿನ್ನು ಮಾರಾಟವಾಗದಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ನೀವು ಮಾತ್ರ ಮತ್ತೆ ಬರಬೇಡಿ’ ಎ೦ದು ಎರಡು ಜರ್ಕಿನ್ನುಗಳನ್ನು ತಲಾ ನೂರಾ ಐವತ್ತೈದು ರೂಪಾಯಿಗಳ೦ತೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ! ಅ೦ಗಡಿಯಿ೦ದ ನಾವುಗಳು ಈಚೆ ಬರುವಾಗ ಮಾಲೀಕ ಕೊನೆಯ ಮಾತು ಹೇಳಿದ : ‘ನಾನು ಆ ರೇಟಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಉಳಿದ ಗಿರಾಕಿಗಳು ಈ ಚೌಕಾಸಿ ನೋಡಬಾರದು ಅನ್ನೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ !’. ಅವನ ಅಸಹಾಯಕ ಮಾತು ಕೇಳಿ ನನಗೆ ‘ಅಯ್ಯೋ’ ಎನ್ನಿಸಿತು.

ವಿಶ್ವ ವಿಚಲಿತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ರಾಜನ೦ತಾಗಿದ್ದ!

ಈ ಘಟನೆ ‘ಚೌಕಾಸಿ’ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ಟದ್ದು ಎ೦ದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ! ಇ೦ತಾ ಚೌಕಾಸಿ ವೀರನನ್ನು ನೀವು ನೋಡಿರಲಾರಿರಿ ಎ೦ದಿಕ್ಕೊಳ್ಳುವೆ. ಅಥವಾ ಅ೦ತವರು ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಹೇಳಿ ಅದನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸುವೆ!

ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿ೦ದ ವಿಶ್ವನ೦ತ ಕೆಲವು ಚೌಕಾಸಿ ವೀರರನ್ನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿರುವ ನಾನು ಚೌಕಾಸಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೆಲವು ಗುಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುವವರು ದಪ್ಪ ಚರ್ಮದವರಾಗಿರಬೇಕು. ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಬೈದರೆ ಬೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು!

ನಾಚಿಕೆ ಖ೦ಡಿತಾ ಇರಲೇಬಾರದು! ಅದಿದ್ದರೆ ಚೌಕಾಸಿ ಅಸಾಧ್ಯ.

ಹಠಮಾರಿತನ ಇರಬೇಕು. ನಾನು ಕ೦ಡ ಕತ್ತೆಗೆ ಐದು ಕಾಲು ಎ೦ದು ವಾದಿಸುವ ಖ೦ಡಿತವಾದಿಯಾಗಿರಬೇಕು!

ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಖ೦ಡಿತಾ ಇರಲೇಬಾರದು! ಚೌಕಾಸಿಗೆ ಹೊತ್ತು ಗೊತ್ತೆಲ್ಲಿಯದು ?

ಹೋರಾಟದ ಮನೋಭಾವ ಇರಬೇಕು!

ತನ್ನ ಚೌಕಾಸಿಯಿ೦ದ ಉಳಿದವರಿಗೆ ತೊ೦ದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎ೦ದು ಚಿ೦ತಿಸಲೇಬಾರದು!

ಚೌಕಾಸಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೇಬಾರದು!

ಅ೦ಗಡಿಯಾತನನ್ನು ಸಮಯ ನೋಡಿ ಅಣ್ಣ, ತಮ್ಮ, ಯಜಮಾನ ಎ೦ಬಿತ್ಯಾದಿ ಆತ್ಮೀಯತೆಯ ಭ್ರಮೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ೦ತ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಬೇಕು!

ಮೇಲಿನ ಗುಣಗಳು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿವೆಯೆ ? ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಚೌಕಾಸಿ ಛಾ೦ಪಿಯನ್ ಆಗಬಹುದು. ಅ೦ದ ಹಾಗೆ ವಿಶ್ವ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚೌಕಾಸಿ ಕಲೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ‘ಚೌಕಾಸಿ ತರಬೇತಿ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊ೦ದನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕ್ಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಸ೦ಪರ್ಕಿಸಿ. ಕಲಿಕಾ ಶುಲ್ಕದ ಬಗೆಗೆ ಖ೦ಡಿತಾ ಚೌಕಾಸಿ ಇಲ್ಲ!