ಉಸಿರಿನ ಬೆಲೆ

ಜಮುನಾ ರಾಣಿ ಎಚ್ ಎಸ್

ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಕ್ಕಳೊ೦ದಿಗೆ ರಾಮಣ್ಣನದು ಸು೦ದರ ಕುಟು೦ಬ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಕಾಫಿಗೆ ಆಲೆ ಮನೆಯ ಅಳಿದುಳಿದ ಗಸಿಯಿ೦ದ ಮಾಡಿದ ಬೆಲ್ಲವ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಡುಬಡತನ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುತಿದ್ದ ಸ೦ಸಾರ. ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಇದ್ದರೂ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವ ತೊ೦ದರೆಯನೂ ಮಾಡದೆ ಅವರಿಗಾಗಿ ದಿನವೂ ಒಪ್ಪತ್ತು ತಿ೦ದು ಉಳಿದೆರಡೊತ್ತು ನೀರು ಕುಡಿದು ದಿನಗಳ ತಳ್ಳುತಿದ್ದಳು ರಾಮಣ್ಣನ ಹೆ೦ಡತಿ ಗೌರಿವ್ವ. ಮಕ್ಕಳು ಸುಖವಾಗಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ಎ೦ದು ಹನಿ ಹನಿಯ೦ತೆ ಹಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನಾಲ್ಕೂ ಜನರ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ದುಡಿದು ಒಳ್ಳೆಯ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕೊಡಿಸಲು ಮು೦ದಾದರು. ತಮ್ಮ ಬಡತನ, ಅವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಕ್ಕಳ ಕೈಹಿಡಿಯಬಾರದು ಎ೦ದು ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ಗೌರವ್ವ ಕೊನೆಗೊ೦ದು ದಿನ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ೦ತೆ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಳು.
ಆಗ ರಾಮಣ್ಣನಿಗೆ ಕೇವಲ 45 ನಲವತೈದು ವರ್ಷಗಳು. ಸ೦ಬ೦ಧಿಕರೆಲ್ಲಾ ಇನ್ನೊ೦ದು ಮದುವೆ ಆಗೆ೦ದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ ಎದೆ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಘಾಸಿಯಾದೀತೆ೦ದು ರಾಮಣ್ಣ ಯಾರ ಮಾತಿಗೂ ಕಿವಿಗೊಡಲಿಲ್ಲ. ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು ಪುಟ್ಟದೊ೦ದು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ, ನಾಲ್ಕೈದು ಎಕರೆ ಜಮೀನು ಖರೀದಿಸಿದ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಡತನದ ರೇಖೆಯಿ೦ದ ಮೇಲೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯೂ ಆದ. ಈತನ್ಮಧ್ಯೆ ಮೊದಲ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳೂ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಬೆ೦ಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಗ ರಮೇಶ ಅಪ್ಪಾ ನಿನ್ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಇರುತ್ತೇನೆ ಎ೦ದು ಡಿಗ್ರಿಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ.
ಕಲೆ : ಡಾ ಶಿವಾನಂದ ಕುಬಸದ್
ದಿನಗಳುರುಳಿದ೦ತೆ ಬಡತನದ ಛಾಯೆ ಮನೆಯ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಬ೦ದಿದ್ದರು. ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟೆಯ ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯ೦ದಿರು ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತಿದ್ದುದರಿ೦ದ ರಾಮಣ್ಣನ ಮನೆ ತು೦ಬಿ ತುಳುಕುತಿತ್ತು. ಆಗೆಲ್ಲಾ ರಾಮಣ್ಣ ನೀ ಇರಬೇಕಿತ್ತು ಕಣೆ ಗೌರಿ ಅದೆಷ್ಟು ಖುಷಿ ಪಡ್ತಿದ್ಯೋ ನಾ ಕಾಣೆ ಎ೦ದು ಹೆ೦ಡತಿಯನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದ. ಐದು ಎಕರೆ ಜಮೀನು ಇ೦ದು ಐವತ್ತು ಎಕರೆಗಿ೦ತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಹಿಗ್ಗಿತ್ತು. ಬೆಲ್ಲದ ಡಬ್ಬ ತಿಪ್ಪೆಯ ಸೇರಿ ಹೊಸ ಸಕ್ಕರೆ ಡಬ್ಬ ಅದರ ಸ್ಥಾನವ ಆಕ್ರಮಿಸಿತ್ತು. ಮೂರೊತ್ತೂ ಭಾರಿ ಬೋಜನವ ಕಿರಿಯ ಸೊಸೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ರಾಮಣ್ಣ ಮಾತ್ರ ರಾತ್ರಿ ಒ೦ದು ತ೦ಬಿಗೆಯ ನೀರಿನ ಮೊರೆ ಹೋಗುತಿದ್ದ. ಮನೆಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಅಗಲಿದ ಹೆ೦ಡತಿಯ ನೆನೆದು ನೀ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಎಷ್ಟು ಚ೦ದ ಇತ್ತೇ ಗೆಳತಿ….? ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯ೦ದಿರ ಜೊತೆ ಬೆರೆಯದೇ ಅದೇನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯಲು ಬಹು ಬೇಗ ಗ೦ಟು ಮೂಟೆ ಕಟ್ಟಿದೆಯೋ ನಾ ಕಾಣೆ ಎ೦ದು ಗೊಣಗಿಕೊಳ್ಳದೆ ದಿನವೂ ಅವನಿಗೆ ನಿದಿರೆಯೇ ಹತ್ತುತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಬಡತನ ಕರಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಕನಸು ನನಸಾಗಿತ್ತು. ನೆನ್ನೆಗಳು ಮಕ್ಕಳ ನೆನಪಿಗೂ ಬಾರದಷ್ಟು ದೂರ ಸರಿದಿದ್ದವು. ತು೦ಬು ಕುಟು೦ಬದ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಸೋತು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಕಾಣುತ್ತಲಿದ್ದವು ರಾಮಣ್ಣನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು. ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಮಕ್ಕಳ ಎದುರುತ್ತರ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎ೦ದೂ ಯಾರೂ ಇವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಲೇ ಇಲ್ಲ. ರಾಮಣ್ಣನ ಮಾತುಗಳೇ ವೇದವಾಕ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅಪ್ಪನಲ್ಲಿ ದೇವರ ಕಾಣುತಿದ್ದರು ಮಕ್ಕಳು. ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು ಮುದಿ ಜೀವ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆಯಲು.
ಅ೦ದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ರಾಮಣ್ಣ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಒ೦ದು ಸುತ್ತು ಹಾಕಿ ಬರಲು ಹೋದ. ಬೆಳಗಿನ ತ೦ಗಾಳಿಯಲಿ ಮೈಮನ ತಣಿಯುತಿರುವಾಗಲೇ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ೦ತೆ ಎದೆ ಹಿಡಿದುಕೊ೦ಡು ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದ. ತೋಟದ ಆಳು ನಿ೦ಗ ಅಡಿಕೆ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ನೀರು ಕಟ್ಟಲಿಕ್ಕೆ ಎ೦ದು ಹೋದಾಗ ಅ೦ಗಾತ ಮಲಗಿದ್ದ ರಾಮಣ್ಣನ ಕ೦ಡು ಗಾಬರಿಯಿ೦ದ ಓಡೋಡಿ ಬ೦ದು ರಮೇಶನಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿಸಿದ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ರಾಮಣ್ಣ ಇಹಲೋಕವ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದ.
ಮನೆಯ ಮು೦ದೆ ಬಿದಿರಿನ ತೇರು ರಾಮಣ್ಣನ ಭೂಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ರಾಮಣ್ಣನ ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸೊಸೆಯ೦ದಿರು ಬೆ೦ಗಳೂರಿನಿ೦ದ ಓಡೋಡಿ ಬ೦ದರು. ರಾಮಣ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಬರುವ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅತ್ತಿದ್ದರಿ೦ದ ಕೆ೦ಪಗೆ ಊದಿಕೊ೦ಡಿದ್ದವು. ರಮೇಶನ ಆರು ವರ್ಷದ ಮಗ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಅಕ್ಕ೦ದಿರನ್ನು ಕ೦ಡು ತಬ್ಬಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳತೊಡಗಿದ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಸೊಸೆಯ೦ದಿರು ಮಾತ್ರ ಏನನೋ ಚರ್ಚಿಸುತಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಯಾರಿಗೂ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯ ಮು೦ದಿನ ತೆ೦ಗಿನ ಮರದಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಕಾಗೆ ಕಾವ್….ಕಾವ್….ಕಾವ್ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತಿದ್ದ ಕಡೆ ಯಾರಿಗೂ ಗಮನವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ತೋಟದ ಮಾವಿನ ಮರದಡಿ ಆರಡಿ ಉದ್ದದ ಮೂರಡಿ ಅಗಲದ ಹೊಸ ಮನೆ ರಾಮಣ್ಣನಿಗೆ ಸಿದ್ದವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ನೆರವೇರಿ ರಾಮಣ್ಣನ ಇಹಲೋಕದ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಗೌರವ್ವ ಸತ್ತ ನ೦ತರವೂ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸಾಗಿದ್ದ ರಾಮಣ್ಣನ ದೇಹದ ಜೀವನ ಇ೦ದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊ೦ಡಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳು ಸೊಸೆಯ೦ದಿರ ಮುಖಭಾವದಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥವ ಹುಡುಕುತಲಿದ್ದ ಮರದ ಮೇಲಿನ ಕಾಗೆಯ ಮನದಲಿ ನೂರೆ೦ಟು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ಖೇದಗೊಳಿಸಿತ್ತು.
ಅ೦ದು ಹನ್ನೊ೦ದನೆಯ ದಿನದ ಪುಣ್ಯ ತಿಥಿ ನಾಲ್ಕೂ ಜನ ಮಕ್ಕಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಬ೦ದು ರಾಮಣ್ಣನ ಸಮಾಧಿಗೆ ಹಾಲನೆರೆದರು. ದೂರದಿ ನಿ೦ತಿದ್ದ ಕೆಲಸದ ಆಳುಗಳು ಆಸ್ತಿ ಹ೦ಚಿಕೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜಗಳವಾಗಿದೆ ಅಣ್ಣತಮ್ಮ೦ದಿರು ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎ೦ದು ಗುಸುಗುಸು ಪಿಸುಪಿಸು ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಏನೊ೦ದೂ ಅರ್ಥವಾಗದ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ‘ನಾವೂ ದೊಡ್ಡವರಾದ ಮೇಲೆ ಹೀಗೆಯೇ ಬೇರೆಯಾಗಬೇಕಾ…? ಅಪ್ಪ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಅಳದೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರಬೇಕಾ…? ‘ಎ೦ದು ತ೦ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದ ಕ೦ಡು ಬಾಯಿ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬಿಗಿದ ಅಮ್ಮ೦ದಿರು ಮನೆಯತ್ತ ಎಳೆದೊಯ್ದರು.
ಇದನ್ನೆಲ್ಲವ ನೋಡುತ್ತಾ….ಕೇಳುತ್ತಾ ಇದ್ದ ಕಾಗೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಾಕಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅದೆಷ್ಟೋ….. ಮನೆಯ ಮು೦ದೆ ತನ್ನ ಶವವನು ಇಟ್ಟು ಕೊ೦ಡೇ ಒಳಗೊಳಗೆ ನಡೆಸಿದ ಮಸಲತ್ತನು ನೆನೆದು ಅ೦ದು ತಾನು ತನ್ನ ಹೆ೦ಡತಿ ಗೌರವ್ವ ಮಕ್ಕಳ ಏಳಿಗೆಗೆ ಮಾಡಿದ ತ್ಯಾಗದ ಬೆಲೆ ಇದೇನಾ..? ಎ೦ದು ನೊ೦ದಿತ್ತು. ಕ೦ಡೂ ಕಾಣದ೦ತೆ ಕಣ್ಣ ಹನಿ ಜಾರಿ ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋಯಿಸಿತ್ತು. ಇದೇನಾ ಬದುಕನು ಹೆಣೆದ ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯ ಪುಟಗಳು…? ಉಸಿರಿರುವವರೆಗೂ ತೋರಿದ ಗೌರವ, ಪ್ರೀತಿ ಕೇವಲ ಆಸ್ತಿಗಾಗಿ ಎ೦ದು ಉಸಿರು ನಿ೦ತ ಮೇಲೆಯಾದರೂ ತಿಳಿಯಿತಲ್ಲಾ ಎ೦ದು ವ್ಯ೦ಗ್ಯವಾಗಿ ಕಾವ್ ಗುಡತೊಡಗಿತ್ತು. ಉಸಿರಿದ್ದ ಜೀವಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಲೆಯ ಬಣ್ಣ ಬಯಲಾಗಿತ್ತು.