ಬಸವರಾಜ ಕೋಡಗುಂಟಿ ಅವರು ಕಲಬುರ್ಗಿಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು.

ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ನೆಲೆಯಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವವರು.

ಬಹು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು.

‘ಅವಧಿ’ಯ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಬಸವರಾಜ ಕೋಡಗುಂಟಿ ಅವರು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯತ್ತ

ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂಕಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು

ಅಲುಗಾಡಿಸಬಹುದು.

ಈ ವಾರದ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ದಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು

ಚೆಲ್ಲಲಾಗಿದೆ.

14

ದಾರವಾಡ

ದಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಶ್ಟ ಮೂವತ್ತಾರು ಬಾಶೆಗಳು ಇವೆ ಮತ್ತು ಕನಿಶ್ಟ ಎಪ್ಪತ್ತು ತಾಯ್ಮಾತುಗಳು ಇವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ 70%ದಶ್ಟು ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡುವವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಉರ‍್ದು ಸುಮಾರು 18% ಮಾತುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರದಾನ ಬಾಶೆಯಾಗಿದೆ. ಆನಂತರ ಮರಾಟಿ, ತೆಲುಗು ದೊಡ್ಡ ಬಾಶೆಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಗುಜರಾತಿ ಮಾತುಗರ ಸಂಕೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಕಣಿ, ಲಂಬಾಣಿ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಮಾರ‍್ವಾರಿ ಬಾಶೆಗಳ ಮಾತುಗರ ಸಂಕೆಯೂ ಪರಿಗಣಿಸುವಶ್ಟು ಇದೆ.

ದಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಾಶೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಜನಗಣತಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಾಶೆ	ತಾಯ್ಮಾತು	ಒಟ್ಟು ಮಾತುಗರು	ಗಂಡು	ಹೆಣ್ಣು
ಆಸ್ಸಾಮಿ		3	1	2
	ಆಸ್ಸಾಮಿ	3	1	2
ಬೆಂಗಾಲಿ		641	396	245
	ಬೆಂಗಾಲಿ	641	396	245
ಗುಜರಾತಿ		26887	13726	13161
	ಗುಜರಾತಿ	3113	1536	1577
	ಪಟ್ಟಣಿ	1	1	0
	ಸವರಾಶ್ಟ್ರ/ಸವರಾಶ್ಟ್ರಿ	9	6	3
	ಇತರ	23764	12183	11581
ಹಿಂದಿ		43892	22654	21238
	ಬಂಜಾರಿ	52	21	31
	ಬೋಜ್ಪುರಿ	110	62	48
	ಗರ‍್ವಾಲಿ	2	1	1
	ಗೊಜ್ರಿ/ಗುಜ್ಜಾರಿ/ಗುಜರ್	51	30	21
	ಹರಿಯಾಣ್ವಿ	10	4	6
	ಹಿಂದಿ	22880	11876	11004
	ಲಮಾಣಿ/ಲಂಬಾಡಿ	11306	5723	5583
	ಮಾರ‍್ವಾರಿ	7585	3917	3668
	ರಾಜಸ್ತಾನಿ	1378	738	640
	ಸಾದನ್/ಸಾದ್ರಿ	1	0	1
	ಸುಗಾಲಿ	18	10	8
	ಇತರ	499	272	227
ಕನ್ನಡ		1294476	657962	636514
	ಕನ್ನಡ	1294240	657843	636397
	ಕುರುಬ/ಕುರುಂಬ	10	6	4
	ಪ್ರಾಕ್ರುತ/ಪ್ರಾಕ್ರುತ ಬಾಶಾ	118	61	57
	ಇತರ	108	52	56
ಕಾಶ್ಮೀರಿ		24	11	13
	ಕಾಶ್ಮೀರಿ	24	11	13
ಕೊಂಕಣಿ		16858	8343	8515
	ಕೊಂಕಣಿ	16823	8327	8496
	ಕುಡುಬಿ/ಕುಡುಂಬಿ	9	5	4
	ಇತರ	26	11	15
ಮಯ್ತಿಲಿ		33	21	12
	ಮಯ್ತಿಲಿ	33	21	12
ಮಲಯಾಳಂ		1667	866	801
	ಮಲಯಾಳಂ	1665	866	799
	ಯರವ	2	0	2
ಮಣಿಪುರಿ		3	3	0
	ಮಣಿಪುರಿ	3	3	0
ಮರಾಟಿ		58291	29193	29098
	ಕೋಳಿ	1	1	0
	ಮರಾಟಿ	58169	29131	29038
	ಇತರ	121	61	60
ನೇಪಾಲಿ		234	121	113
	ನೇಪಾಲಿ	234	121	113
ಓಡಿಯಾ		381	189	192
	ಓಡಿಯಾ	381	189	192
ಪಂಜಾಬಿ		5448	2713	2735
	ಪಂಜಾಬಿ	5448	2713	2735
ಸಂಸ್ಕ್ರುತ		17	7	10
	ಸಂಸ್ಕ್ರುತ	17	7	10
ಸಂತಾಲಿ		2	1	1
	ಸಂತಾಲಿ	2	1	1
ಸಿಂದಿ		866	443	423
	ಕಚ್ಚಿ	493	237	256
	ಸಿಂದಿ	373	206	167
ತಮಿಳು		9022	4383	4639
	ಕೊರವ	185	105	80
	ತಮಿಳು	8822	4270	4552
	ಇತರ	15	8	7
ತೆಲುಗು		43644	21698	21946
	ತೆಲುಗು	43547	21654	21893
	ಇತರ	97	44	53
ಉರ‍್ದು		339854	172066	167788
	ಉರ‍್ದು	339802	172040	167762
	ಇತರ	52	26	26
ಅಂಗಾಮಿ		1	1	0
	ಅಂಗಾಮಿ	1	1	0
ಅರಾಬಿಕ್/ಅರ‍್ಬಿ		24	11	13
	ಅರಾಬಿಕ್/ಅರ‍್ಬಿ	24	11	13
ಬಿಲಿ/ಬಿಲೊಡಿ		264	146	118
	ಬಿಲಿ/ಬಿಲೊಡಿ	2	1	1
	ಕೊಕ್ನ/ಕೊಕ್ನಿ/ಕುಕ್ನ	3	2	1
	ಮವ್ಚಿ	2	1	1
	ಪರದಿ	204	110	94
	ವಾಗ್ಡಿ	50	30	20
	ಇತರ	3	2	1
ಕೂರ‍್ಗಿ/ಕೊಡಗು		37	18	19
	ಕೂರ‍್ಗಿ/ಕೊಡಗು	12	6	6
	ಕೊಡವ	25	12	13
ಇಂಗ್ಲೀಶು		813	403	410
	ಇಂಗ್ಲೀಶು	813	403	410
ಗೊಂಡಿ		4	1	3
	ಮರಿಯ/ಮುರಿಯ	4	1	3
ಹಲಬಿ		48	25	23
	ಇತರ	48	25	23
ಕಾಸಿ		1	0	1
	ಕಾಸಿ	1	0	1
ಕಿಎಮ್ನುಂಗನ್		6	3	3
	ಇತರ	6	3	3
ಕೊಡ/ಕೊರ		20	10	10
	ಕೊಡ/ಕೊರ	20	10	10
ಕುರುಕ್/ಓರಆನ್		35	17	18
	ಕುರುಕ್/ಓರಆನ್	35	17	18
ಲಕೇರ್		2	2	0
	ಮರ	2	2	0
ನಿಸ್ಸಿ/ದಪ್ಲ		1	1	0
	ಅಪ್ತಾನಿ	1	1	0
ಟಿಬೇಟನ್		6	4	2
	ಟಿಬೇಟನ್	6	4	2
ತುಳು		3104	1563	1541
	ತುಳು	3084	1553	1531
ಇತರ		20	10	10

ದಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮೂವತ್ತಯ್ದು ಬಾಶೆಗಳನ್ನು ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಎಂಬ ಒಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ 414 ಮಂದಿ ಮಾತುಗರು ದಾಕಲಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಬಾಶೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಜನಗಣತಿ ದಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಾರು ಬಾಶೆಗಳೆಂದು ಪಟ್ಟಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ತಾಯ್ಮಾತುಗಳ ಸಂಕೆ ಅರ‍್ವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಇದೆ. ಇತರ ಎಂಬ ಬಾಶೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೆ ತಾಯ್ಮಾತು ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಿಸಿದರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಯ್ಮಾತುಗಳ ಸಂಕೆ ಎಪ್ಪತ್ತು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾಶೆಗಳ ಒಳಗೆ ಇತರ ಗುಂಪು ದಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಎಂಬ ಗುಂಪು ದಾಕಲಾದ ಬಾಶೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ, ಗುಜರಾತಿ, ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಮರಾಟಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಉರ‍್ದು, ಬಿಲಿ/ಬಿಲೊಡಿ, ಹಲಬಿ, ಕಿಎಮ್ನುಂಗನ್ ಮತ್ತು ತುಳು. ಅಂದರೆ ಒಟ್ಟು ಅರ‍್ವತ್ತೊಂಬತ್ತು ತಾಯ್ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ತಾಯ್ಮಾತುಗಳು ಅಯ್ವತ್ತೇಳು ಆಗುತ್ತವೆ.

ದಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಕೆ 2011ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ 18,47,023 ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡುವ 12,94,476 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಒಟ್ಟು ಜಿಲ್ಲೆಯ 70.084% ಆಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಮಾತಾಡುವ ಬಾಶೆ ಕನ್ನಡ ಮಾತ್ರ ಆಗಿದೆ. ಉರ‍್ದು ಬಾಶೆಗೆ 3,39,854 (18.400%) ಮಂದಿ ಇದ್ದು ಒಂದು ಲಕ್ಶಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ ಇರುವ ಬಾಶೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಆನಂತರ ಒಂದು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಇರುವ ಬಾಶೆಗಳು ಅಯ್ದು ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಟಿಗೆ 58,291 (3.155%), ಹಿಂದಿಗೆ 43,892 (2.376%), ತೆಲುಗಿಗೆ 43,644 (2.362%), ಗುಜರಾತಿಗೆ 26,887 (1.455%) ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣಿಗೆ 16,858 (0.912%) ಮಂದಿ ಮಾತುಗರು ಇದ್ದಾರೆ. ಆನಂತರ ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾತುಗರು ಇರುವ ಬಾಶೆಗಳು ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ತಮಿಳು – 9,022 (0.488%), ಪಂಜಾಬಿ – 5,448 (0.294%), ತುಳು – 3,104 (0.168%) ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ – 1,667 (0.090%) ಬಾಶೆಗಳು. ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಮಾತಾಡುವ ಆರು ಬಾಶೆಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಶು, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಓಡಿಯಾ, ಬಿಲಿ/ಬಿಲೊಡಿ ಮತ್ತು ನೇಪಾಲಿ ಬಾಶೆಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಎಂಬ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ 414 ಮಂದಿ ಇದ್ದು ಇದನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಬಾಶೆಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ. ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಂದಿ ಮಾತಾಡುವ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೆಂಟು ಬಾಶೆಗಳು ಇವೆ. ಜನಗಣತಿ ಒದಗಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು.

ಸಾಪೇಕ್ಶ ಸಂಕೆ	ಬಾಶೆ	ಸಂಕೆ	%
ಹತ್ತು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು	ಕನ್ನಡ	12,94,476	70.084%
ಹತ್ತು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಒಂದು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು	ಉರ‍್ದು	3,39,854	18.400%
ಒಂದು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು	ಮರಾಟಿ	58,291	3.155%
’’	ಹಿಂದಿ	43,892	2.376%
’’	ತೆಲುಗು	43,644	2.362%
’’	ಗುಜರಾತಿ	26,887	1.455%
’’	ಕೊಂಕಣಿ	16,858	0.912
ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು	ತಮಿಳು	9,022	0.488%
’’	ಪಂಜಾಬಿ	5,448	0.294%
’’	ತುಳು	3,104	0.168%
’’	ಮಲಯಾಳಂ	1,667	0.090%
ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು	ಸಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಶು, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಓಡಿಯಾ, ಬಿಲಿ/ಬಿಲೊಡಿ, ನೇಪಾಲಿ	3613	0.195%
ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ	ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಬಾಶೆಗಳು	269	0.014%
ಒಟ್ಟು ಮಾತುಗರು	18,47,023	100%

ತಾಯ್ಮಾತುಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತುಸು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ತಾಯ್ಮಾತುಗಳ ಬಗೆಗೆ ತುಸು ಮಾತುಕತೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಗುಜರಾತಿ ಬಾಶೆಗೆ 26,887 ಮಂದಿ ದಾಕಲಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಇತರ ಎಂಬ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಕೆಯ ಅಂದರೆ 23,764 ಸಂಕೆಯ ಮಂದಿ ದಾಕಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ಗುಜರಾತಿಯ 88.384% ಆಗುತ್ತದೆ. ಗುಜರಾತಿ ಮಾತಾಡುವ ಮಂದಿ ಕೇವಲ 3,113 ಮಾತ್ರ (11.578%). ಆದರೆ ಈ ತಾಯ್ಮಾತುಗಳು ಯಾವು ಎಂಬ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಗುಜರಾತಿ ಎಂದೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು.

ಹಿಂದಿ ಬಾಶೆಯ ಅಂಕೆಸಂಕೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈಗ ಹಿಂದಿಯೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ಕರ‍್ನಾಟಕದ ಸಂದರ‍್ಬದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಬಾಶೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು

ಹಿಂದಿ 43,892

ಬಂಜಾರಿ 52

ಬೋಜ್ಪುರಿ 110

ಹಿಂದಿ 22,880

ಲಮಾಣಿ/ಲಂಬಾಡಿ 11,306

ಮಾರ‍್ವಾರಿ 7,585

ರಾಜಸ್ತಾನಿ 1,378

ಸುಗಾಲಿ 18

ಹಿಂದಿ ಬಾಶೆಗೆ ಒಟ್ಟು 43,892 ಮಂದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಮಾತಾಡುವ ಮಂದಿ ಅರ‍್ದದಶ್ಟು ಇದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿಯ ಮಾತುಗರು 22,880 ಇದ್ದು ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಂದಿಯ 52.127% ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ 1.238% ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಶ್ಟು ಮಂದಿ ಲಂಬಾಣಿ ಮಾತಾಡುವವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಲಮಾಣಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 11,306, ಬಂಜಾರಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 52 ಮತ್ತು ಸುಗಾಲಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 18 ಮಂದಿ ದಾಕಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ 11,376 ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಂದಿಯ 25.918% ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ 0.615% ಆಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಮಾರ‍್ವಾರಿ ಮಾತಾಡುವ 7,585 (0.410%) ಮಂದಿ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ತಾನಿ ಮಾತಾಡುವ 1,378 (0.074%) ಮಂದಿ ದಾಕಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಮಾತಾಡುವ ಬಾಶೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಲಂಬಾಣಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತುಗರ ಬಾಶೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರ‍್ವಾರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ತಾನಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಹಿಂದಿಯ ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ದಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಶೆಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಿಡಸಿ ತೋರಿಸಬಹುದು.

ಸಾಪೇಕ್ಶ ಸಂಕೆ	ಬಾಶೆ	ಸಂಕೆ	%
ಹತ್ತು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು	ಕನ್ನಡ	12,94,240	70.071%
ಹತ್ತು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು	ಉರ‍್ದು	3,39,802	18.397%
ಒಂದು ಲಕ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು	ಮರಾಟಿ	58,169	3.149%
’’	ತೆಲುಗು	43,547	2.357%
’’	ಗುಜರಾತಿ	26,887	1.286%
’’	ಹಿಂದಿ	22,880	1.238%
’’	ಕೊಂಕಣಿ	16,823	0.910%
’’	ಲಂಬಾಣಿ	11,376	0.615%
ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು	ತಮಿಳು	8,822	0.477%
’’	ಮಾರ‍್ವಾರಿ	7,585	0.410%
’’	ರಾಜಸ್ತಾನಿ	1,378	0.074%

ಪ್ರದೇಶ	ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಕೆ	ಬಾಶೆ	ಮಾತುಗರು	ಜಿಲ್ಲೆಯ %	ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ತಾನ
ದಾರವಾಡ	18,47,023	ಕನ್ನಡ	12,94,240	70.071%	1
		ಉರ‍್ದು	3,39,802	18.397%	2
		ಮರಾಟಿ	58,169	3.149%	3
		ತೆಲುಗು	43,547	2.357%	4
		ಗುಜರಾತಿ	26,887	1.286%	5
		ಹಿಂದಿ	22,880	1.238%	6
		ಕೊಂಕಣಿ	16,823	0.910%	7
		ಲಂಬಾಣಿ	11,376	0.615%	8
		ತಮಿಳು	8,822	0.477%	9
		ಮಾರ‍್ವಾರಿ	7,585	0.410%	10